Yüksek Mahkeme, 6’ya 3 oy çokluğuyla aldığı kararda, Trump yönetiminin gümrük vergilerini dayandırdığı 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana gümrük tarifesi koyma yetkisi vermediğine hükmetti.
Mahkeme Başkanı John Roberts tarafından kaleme alınan çoğunluk görüşünde, ABD Anayasası’na göre vergi ve gümrük tarifesi koyma yetkisinin münhasıran Kongre’ye ait olduğu vurgulandı.
Kararda, IEEPA’nın başkana “ithalatı düzenleme” ve “varlıkları dondurma” gibi yetkiler verse de, gümrük vergisi gibi “mali” bir yükümlülüğü tek taraflı dayatma yetkisi tanımadığı belirtildi.
Trump tarafından atanan yargıçlardan Neil Gorsuch ve Amy Coney Barrett iptal yönünde oy kullanırken; Clarence Thomas, Samuel Alito ve Brett Kavanaugh karşı oy kullanarak başkanın yetkilerini savundu.
İptal Edilen Vergiler Hangileri?
Bu karar, Trump’ın Şubat 2025’ten bu yana uygulamaya koyduğu vergilerin yaklaşık yüzde 70’ini etkiliyor:
- Kanada ve Meksika Tarifeleri: Fentanil kaçakçılığı ve sınır güvenliği gerekçesiyle uygulanan %25’lik vergiler.
- Çin Ek Vergileri: Ticaret açığını kapatmak amacıyla getirilen ek tarifeler.
- Küresel Karşılıklılık Vergisi: “Kurtuluş Günü” olarak adlandırılan nisanda duyurulan ve hemen her ülkeden ithalata getirilen genel yüzde 10’luk tarife.
Çelik, alüminyum ve otomobiller gibi ürün bazlı özel vergiler (başka yasalara dayandığı için) bu kararın kapsamı dışında kalarak yürürlükte kalmaya devam edecek.
Ekonomik ve Siyasi Sonuçlar
Karar, Trump yönetiminin önümüzdeki 10 yıl için hedeflediği 1,5 trilyon dolarlık gelir planına ağır bir darbe vurdu. Bugüne kadar toplanan yaklaşık 133 milyar doların şirketlere iade edilip edilmeyeceği yeni bir dava konusu olmaya aday.
Kararın açıklanmasının ardından ABD borsalarında ve kripto para piyasalarında, ticaret savaşının yavaşlayacağı beklentisiyle bir rahatlama yükselişi gözlendi.
Beyaz Saray’da valilerle bir araya geldiği sırada kararı öğrenen Trump’ın, kararı “ulusal güvenliğe ihanet” ve “bir utanç” olarak nitelendirdiği bildirildi.
İlginizi çekebilir: Trump’tan İran’a operasyon sinyali: “Bunu değerlendiriyorum”