Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede geleneksel ceza ve denetim metotlarını kökten değiştirecek tarihi bir adımı hayata geçiriyor. Vergi Denetim Kurulu (VDK) tarafından geliştirilen ve yapay zeka ile makine öğrenmesi teknolojilerini merkeze alan “Bilinç Platformu” adlı web uygulaması bu yıl içinde devreye alınıyor.
Yeni sistem sayesinde mükellefler, kurumsal ya da bireysel olarak herhangi bir vergi incelemesi geçirmeden veya cezai yaptırımla karşılaşmadan önce kendi vergisel risklerini görebilecek. Bakanlık, hatalı işlemler için ceza kesmek yerine yapay zekayla “ikaz denetimi” dönemini başlatarak mükellefi önceden uyaracak.
KLASİK DENETİM TARİH OLUYOR
Edinilen bilgilere göre, Bilinç Platformu maliye idaresi ile mükellef arasındaki iletişimi dijital bir ortaklığa dönüştürmeyi amaçlıyor. Sistemin arka planında çalışan algoritmalar, ilk aşamada 150’den fazla kural bazlı vergi analizini ve makine öğrenmesi senaryolarını devreye sokacak. Mükelleflerin beyannameleri, harcamaları ve ticari hareketleri veri temelli objektif kriterlerle taranarak sayısal birer “risk skoru” (puanı) üretilecek. Eğer bir mükellefin risk puanı yüksek çıkarsa, sistem otomatik olarak devreye girerek yasal bir ceza süreci başlamadan önce mükellefe riskleri nasıl bertaraf edebileceğine dair dijital rehberlik ve yönlendirmeler sunacak.
TİCARİ ORTAKLARINIZ DA İNCELENECEK
Yeni platform, mükelleflerin sadece kendi beyanlarını değil, iş yaptıkları firmaları da kontrol edebilecekleri iki devasa dijital ağı bünyesinde barındıracak.
Bu kapsamda platforma aktarılacak olan Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi verileri sayesinde, özellikle piyasada “naylon fatura” olarak bilinen sahte belge kullanımına yönelik riskler erkenden saptanacak ve mükellefler, mal veya hizmet satın aldıkları firmalardan kaynaklanabilecek olası tehlikeleri “karşı taraf riski” başlığı altında görerek kendilerini koruma altına alabilecek.
Sistemin bir diğer ayağını oluşturan ve Vergi Denetim Kurulu’nun (VDK) 2024 yılında devreye aldığı parasal hareket takip sistemi de bu platforma entegre edilerek, banka ve finans hareketleri üzerinden saptanan tüm riskli işlemlerin anında mükellefin ekranına düşmesi sağlanacak; böylece finansal adımlarının izlendiğini ve risk skorunu şeffafça gören mükelleflerin süreçte otokontrol sağlaması hedeflenecek.
İSTEYEN MÜKELLEFE ÖZEL VERGİ MÜFETTİŞİ
Sistemden gelen uyarıları ve risk skorlarını inceleyen ancak süreç içinden çıkamayıp ek desteğe ihtiyaç duyan iyi niyetli mükellefler için de ezber bozan bir mekanizma kuruluyor. Bilinç Platformu üzerinden talepte bulunan mükelleflere, vergisel durumlarını düzeltmeleri ve rehberlik almaları amacıyla doğrudan Hazine ve Maliye Bakanlığı vergi müfettişleri görevlendirilebilecek. Müfettişler bu aşamada ceza kesen birer denetmen olarak değil, yol gösteren birer danışman gibi çalışacak.
“CEZA SONRASI MÜDAHALE DEĞİL, ÖNCESİ BİLİNÇLENDİRME”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi dünyasında yeni bir milat olarak nitelendirilen Bilinç Platformu’na ilişkin yaptığı değerlendirmede şunları kaydetti:
“Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz. Bu dönüşüm, hem idarenin etkinliğini artıracak hem de mükellefler için daha hızlı, erişilebilir ve rehberlik odaklı bir sistemin kurulmasını sağlayacak. Amacımız denetim sonrası müdahale değil, denetim öncesi bilinçlendirmedir.”
İlginizi çekebilir: Yargıdan fenomenlere dijital abluka: Mükremin Gezgin’in instagram hesabına erişim engeli!