İzmir kentsel rant ve mülkiyet tartışmalarında son dönemin en büyük idari krizlerinden birine sahne oluyor. Şehir Plancıları Odası (ŞPO) İzmir Şubesi, belediyeler tarafından 2025 yılından bu yana yürütülen imar planı değişikliklerini mercek altına alarak kamu rezervlerinin sistematik biçimde eritildiğini öne sürdü.
Oda yönetimi tarafından yapılan resmi açıklamada, vatandaşlara doğrudan hizmet götürmek amacıyla imar planlarında kreş, pazar yeri, sağlık ocağı ve okul alanı olarak ayrılan belediye mülkiyetindeki tam 41 adet taşınmazın, başlarına “özel” ibaresi eklenerek ya da doğrudan konut, ticaret ve akaryakıt alanına dönüştürülerek satışa hazır hale getirildiği belirtildi. Bu durumu kamusal alanların tasfiyesi ve organize bir mülksüzleştirme hamlesi olarak niteleyen plancılar, kentsel donatıların ticarileştirilmesini durdurmak amacıyla idare mahkemelerinde çok sayıda iptal davası açarak hukuki süreci resmen başlattı.
“SERMAYE ODAKLARININ TALEPLERİNE GÖRE SİSTEMATİK BİR MÜLKSÜZLEŞTİRME PROJESİ”
Belediyelerin kamu kaynaklarını verimli kullanma gerekçesinin arkasına sığındığını ve bu plan tadilatlarının halkçı belediyecilik ilkelerini tamamen yok saydığını savunan Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi, kent topraklarının gayrimenkul piyasasının operasyon sahası yapılamayacağını ilan etti.
Yapılan plan değişikliklerinin anayasal kamu yararı ilkesini sakatladığına vurgu yapılan açıklamada, “İzmir’in kentsel dokusunu, kamusal rezervlerini ve ortak geleceğini hedef alan bu plan değişiklikleri, birer kentsel gelişim projesi değil; toplumun ortak kullanımına tahsis edilmiş kamusal varlıkların, planlama araçları üzerinden sistematik biçimde özel mülkiyete aktarılmasını öngören bir mülksüzleştirme projesidir. Kentler, sermaye birikim modellerinin ve gayrimenkul piyasalarının operasyon sahası haline getirilemez. İzmir Büyükşehir Belediyesi’ni ve ilçe belediyelerini, altına imza attıkları bu bilim dışı, kamu yararına ve şehircilik ilkelerine açıkça aykırı plan kararlarından derhal vazgeçmeye davet ediyoruz” denildi.
OTOGARDAN İTFAİYE ALANINA KADAR HER YER TİCARETE AÇILDI
Oda tarafından yargıya taşınan dosyalar incelendiğinde, plan değişikliklerinin sadece boş arazileri değil, kentin hayati altyapı tesislerini de kapsadığı görülüyor.
Şubeden paylaşılan dava dilekçelerindeki teknik verilere göre, kamu elindeki stratejik noktaların yapılaşma koşulları değiştirilerek rant mekanizmasına dahil edildiği anlaşıldı. Bu kapsamda Tire İpekçiler’deki belediye hizmet ve itfaiye alanı kullanımındaki taşınmaz akaryakıt istasyonuna dönüştürülürken, Urla Bademler’deki terfi merkezi niteliğindeki belediye hizmet alanı 17 bin 200 metrekarelik inşaat hakkıyla lüks konut imarına açıldı. Benzer şekilde Bornova Erzene’deki itfaiye ve hizmet alanı emsali iki katına çıkarılarak beş katlı ticaret bölgesine çevrilirken, Aliağa Fatih Mahallesi’ndeki mevcut terminal ve otogar alanı da tasfiye edilerek üç katlı ticari imar kararıyla satış listelerine dahil edildi. Ayrıca Bayraklı Osmangazi’deki meslek lisesi arazisi özel eğitime, Çiğli Büyükçiğli’deki kreş ve gündüz bakımevi alanları ile Buca Tınaztepe’deki sağlık alanları da başına “özel” kelimesi getirilerek şahısların tasarrufuna açıldı.
“KENTSEL DONATILARIN TİCARİLEŞTİRİLMESİNE KARŞI SONUNA KADAR MÜCADELE EDECEĞİZ”
Yerel yönetimlerin mülkiyet haklarını ve planlama hiyerarşisini ihlal eden kararlarına karşı İzmir genelinde sivil ve akademik bir barikat kuracaklarını duyuran TMMOB Şehir Planlamacıları İzmir Şubesi, kentin ortak rezervlerini korumakta kararlı olduklarını bildirdi.
Kent suçlarına karşı tüm idari ve yargısal yolları tüketeceklerini ilan eden TMMOB Şehir Planlamacıları İzmir Şubesi, “Teknik ve hukuki temelden yoksun, kentlinin hizmetinde kullanılmak üzere kamu eline geçmiş taşınmazları ve dolayısıyla kenti sermaye odaklarının taleplerine göre özel ve tüzel kişilere devretmeye yönelik yapılan bütün bu plan değişikliklerine karşı idari ve yargısal süreçleri kentin ve kamunun lehine sonuna kadar yürüteceğimizi, kentsel donatıların ticarileştirilmesine karşı bilimsel ve toplumsal mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğimizi kamuoyuna duyururuz” dedi.