Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran İslam Cumhuriyeti arasındaki jeopolitik gerilim, Beyaz Saray’da kritik saatlerin yaşanmasına neden oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran ile olası anlaşma sürecine ilişkin son kararını vermek üzere kurmaylarıyla birlikte Beyaz Saray’ın stratejik merkezi olan Durum Odası’na (Situation Room) geçtiklerini duyurdu. Ancak Amerikan medyasının önde gelen yayın organlarından New York Times (NYT), üst düzey Beyaz Saray yetkililerine dayandırdığı haberinde, iki saat süren zirvenin ardından anlaşmaya dair kesin bir neticeye varılamadığını yazdı.
Trump’ın Masadaki Kesin Şartları
Zirve öncesinde yaptığı paylaşımda Tahran yönetimine yönelik stratejik taleplerini açıkça ilan eden Donald Trump, küresel enerji ticareti ve askeri denge açısından vazgeçilmez gördükleri maddeleri sıraladı. Trump, ABD’nin pozisyonunu şu sözlerle özetledi:
“Hürmüz Boğazı derhal açılmalı, geçiş ücretleri olmadan her iki yönde sınırsız deniz trafiğine izin verilmeli. İran, hiçbir zaman nükleer silaha veya bombaya sahip olamayacağını kabul etmelidir. Donanmamızın olağanüstü ve eşi görülmemiş ablukası nedeniyle boğazda mahsur kalan artık eve dönüş sürecine başlayabilir. Şimdi nihai karar vermek için durum odasına geçiyoruz.”
New York Times: İki Saatlik Görüşme Sonuçsuz Kaldı
Başkan Trump’ın “nihai karar” vurgusuna rağmen, Amerikan bürokrasisinden sızan bilgiler masada uzlaşının henüz tamamlanmadığına işaret ediyor. New York Times’ın üst düzey hükümet yetkililerine dayandırdığı kulis bilgisine göre, Durum Odası’ndaki kritik İran oturumu yaklaşık iki saat sürdü.
Toplantı boyunca Trump’ın, danışmanlarının ve askeri kurmayların değerlendirmelerini aldığı ancak İran’la taslak metin üzerinde tam bir mutabakata varmadığı kaydedildi. Beyaz Saray kurumsal iletişimi ise zirvenin içeriği ve sonuçlarına dair henüz resmi bir basın açıklaması yayınlamadı.
Masada 60 Günlük Ateşkes Senaryosu Var
Görüşmenin arka planında yer alan teknik detaylar ise uluslararası basında yankı bulmaya devam ediyor. ABD merkezli haber sitesi Axios, iki ülkenin diplomatik kanallar üzerinden, bölgede 60 günlük bir ateşkes sürecinin uzatılmasını ve doğrudan İran’ın nükleer programına odaklanan geniş kapsamlı müzakerelerin resmi olarak başlatılmasını içeren bir mutabakat zaptı üzerinde anlaştığını öne sürmüştü.
Uzmanlar, Durum Odası’ndaki kararsızlığın, bu mutabakat zaptının pratik uygulama adımları ve ABD donanmasının Basra Körfezi’ndeki deniz ablukasının hangi takvimle gevşetileceği konusundaki pürüzlerden kaynaklanabileceğini değerlendiriyor.