Sağlık Bakanlığı’nın Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) üzerinden aile hekimliklerine zorunlu olarak getirmeyi planladığı “uzaktan muayene” uygulaması, tıp dünyasını ve siyaseti ayağa kaldırdı.
Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Dr. Gamze Akkuş İlgezdi, bu uygulamanın hem vatandaşın can güvenliğini hem de doktorların mesleki geleceğini doğrudan tehdit ettiğini belirterek sert uyarılarda bulundu.
Kararın açık bir halk sağlığı riski taşıdığına dikkat çeken Dr. Akkuş İlgezdi, “Hekimlik sadece hastanın şikayetini dinlemek değildir; görmek, dokunmak, dinlemek ve kapsamlı bir fiziki muayene yapmaktır. Tıbbın evrensel ilkelerini hiçe sayarak hastayı bir ekrana veya telefona mahkum eden bu uygulama açık bir halk sağlığı riskidir. Sağlık Bakanlığı randevu krizini perdelemek uğruna teşhisi şansa bırakmakta, birinci basamağın asli görevi olan koruyucu sağlık hizmetlerini tasfiye etmektedir” ifadelerini kullandı.
EKRANA SIĞMAYAN TIP: “KALP KRİZİ VE İÇ KANAMA TELEFONDAN ANLAŞILAMAZ”
Konuyu Meclis gündemine taşıyarak Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi veren Dr. Akkuş İlgezdi, klinik tanı yöntemleri devre dışı bırakılarak yapılacak değerlendirmelerin ölümcül sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.
Temel muayene araçlarının fiziki temas olmadan kullanılamayacağını hatırlatan CHP Genel Başkan Yardımcısı, “Elle muayene ve stetoskopla dinleme olmadan; kalp krizi, iç kanama veya akut batın patolojileri gibi hayati tabloları ekrandan tespit etmek tıbben imkansızdır. Aile hekimlerine zorunlu kota dayatarak uzaktan hasta baktırmak, yurttaşın can güvenliğini doğrudan tehlikeye atmaktır. Bakanlık, hekimleri çağrı merkezi operatörüne, hastaları ise müşteriye dönüştürmeye çalışıyor. Tıp bilimi ve insan hayatı istatistik süsleme çabalarına kurban edilemez” değerlendirmesinde bulundu.
“OLASI BİR CAN KAYBINDA FATURA KİME KESİLECEK?”
Uygulamanın aile hekimlerini ciddi bir hukuki sorumluluk ve yaptırım baskısı altına sokacağını belirten Dr. Akkuş İlgezdi, fiziki temas olmaksızın konulacak teşhislerde yaşanacak gecikme veya hatalı tedavilerin faturasının kim tarafından ödeneceğinin belirsiz olduğunu ifade etti.
Sağlık Bakanlığı’nın hekimleri olası davalarda korumasız bıraktığını vurgulayan Akkuş İlgezdi, “Ekran başında fiziki temas olmaksızın konulacak bir teşhiste yaşanacak gecikme, yanlış tedavi veya olası bir can kaybında faturanın kime kesileceği belirsizdir. Sağlık Bakanlığı zorunlu sistemi getirmekte ancak yaşanacak ‘malpraktis’ davalarında hekimi tamamen korumasız bırakmaktadır. Kimsenin hekimleri böylesi kontrolsüz bir hukuki riskle baş başa bırakmaya hakkı yoktur. Bu plansızlığın bedelini hem hekimlerimiz hem de hastalarımız ödeyecektir” dedi.
YAŞLI VE KRONİK HASTALARA DİJİTAL BARAJ
Sistemin yaratacağı toplumsal eşitsizliklere ve sağlık örgütlerinin yükselen tepkisine değinen Dr. Akkuş İlgezdi, akıllı telefonu veya internet erişimi bulunmayan vatandaşların sistemin dışına itileceğini söyledi.
Yaşlı, engelli ve dar gelirli kesimin sağlık hizmetine erişiminin zorlaşacağını dile getiren Akkuş İlgezdi, “Akıllı telefonu, interneti veya dijital okuryazarlığı bulunmayan yaşlı, engelli ve dar gelirli yurttaşlarımız bu dijital barajlar nedeniyle birinci basamak sağlık hizmetinden tamamen koparılacaktır. Nitekim sağlık meslek örgütleri ve sendikalar ‘Hekimlik ekrana sığmaz’ diyerek bu tehlikeli dayatmaya karşı sesini yükseltmektedir. Bakanlık meslek örgütlerinin ve tıp biliminin sesine kulak vermeli, hekimlik onurunu ve hasta güvenliğini zedeleyen bu zorunlu uygulamadan derhal vazgeçmelidir” çağrısında bulundu.
MECLİS GÜNDEMİNDE YANIT BEKLEYEN KRİTİK SORULAR
Dr. Gamze Akkuş İlgezdi, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’na yönelttiği önergede, kasım ayında başlatılması planlanan uygulama kapsamında her bir aile hekimine sistem üzerinden günlük kaç adet zorunlu uzaktan muayene kontenjanı veya kotası tanımlanmasının öngörüldüğünü ve bu kontenjan belirlenirken hekimin mevcut kayıtlı nüfusu ile günlük yüz yüze poliklinik yükünün hangi kriterlere göre hesaplandığını sordu.
Söz konusu uygulamanın Türkiye genelinde devreye alınmadan önce herhangi bir il veya ilçede pilot olarak test edilip edilmediğini araştıran Akkuş İlgezdi, şayet pilot uygulama yapıldıysa, fiziki muayene eksikliğinden kaynaklanan tanı gecikmeleri ve acil servislere sevk oranlarına ilişkin verilerin açıklanmasını istedi.
Fiziki temas ve temel klinik muayene araçlarının uygulanamadığı uzaktan değerlendirmelerde meydana gelebilecek yanlış teşhis, hatalı ilaç kullanımı, gecikmiş müdahale veya can kayıplarında hukuki ve cezai sorumluluğun hangi esaslara göre paylaştırılacağını soran CHP’li İlgezdi, aile hekimlerini bu süreçteki malpraktis davalarına karşı koruyacak açık bir yasal güvencenin oluşturulup oluşturulmadığının netleştirilmesini talep etti.
Uzaktan muayene sırasında hastanın durumunun acil olduğunun veya fiziki muayene gerektiğinin anlaşılması halinde işletilecek sevk, acil ambulans yönlendirme ve takip protokolünün nasıl planlandığını da sorgulayan Akkuş İlgezdi, akıllı telefon veya internet erişimi bulunmayan, dijital okuryazarlığı yetersiz yaşlı ve kronik hastaların birinci basamak sağlık hizmetinden kopmaması adına koruyucu bir mekanizmanın öngörülüp öngörülmediğini gündeme getirdi.
Son olarak sağlık meslek örgütleri ve sendikaların birinci basamak sağlık hizmetinin niteliğine ve hekim bağımsızlığına aykırı olduğu gerekçesiyle karşı çıktığı zorunlu uzaktan muayene uygulamasının gözden geçirilmesinin veya durdurulmasının planlanıp planlanmadığı sorusu yanıt bekliyor.