Kişisel blogu “Kendime Yazılar”da yayımladığı son analizinde küresel kabul gören Big Mac Endeksi’ni masaya yatıran Mahfi Eğilmez, Türkiye’deki piyasa kuru ile satın alma gücü paritesi arasındaki devasa makasa dikkat çekti.
Dünya genelinde ortalama fiyatı 5 Dolar olan Big Mac’in Türkiye’de 325 TL’ye satıldığını hatırlatan Eğilmez, mevcut 47,50 TL’lik piyasa kuru üzerinden sandviçin fiyatının 6,84 Dolar’a denk geldiğini aktardı.
Türkiye’deki fiyatın dünya ortalamasının yüzde 37 üzerinde kaldığını vurgulayan Eğilmez, doğrudan hamburger fiyatları üzerinden hesaplanan satın alma gücü paritesine göre dolar kurunun aslında 65 TL seviyesinde bulunması gerektiğini belirtti.
“65 TL Kesin Değer Değil Ama Makas Çok Derin”
Hesaplanan 65 TL seviyesinin Türk Lirası’nın kesin ve tek gerçek değeri olarak görülmemesi gerektiğini belirten Eğilmez, döviz kurunun oluşumunda faiz farkları, risk primi, sermaye hareketleri, merkez bankası müdahaleleri ve beklentilerin belirleyici olduğunu ifade etti.
Yine de piyasa kuru olan 47,50 TL ile satın alma gücüne dayalı 65 TL arasında 17,50 TL’lik belirgin bir fark bulunduğunu altını çizen iktisatçı, faiz oranları ve para politikası gibi değişkenlerin piyasa kurunu baskılayabildiğini ama gerçek satın alma gücünü tam yansıtmadığını kaydetti.
Kuru Düşük Tutmak Milli Geliri Nasıl İllüzyona Dönüştürüyor?
Kur seviyesinin yalnızca ithalat maliyetlerini ve enflasyonu etkilemekle kalmadığını, dolar cinsinden açıklanan milli gelir rakamlarında da yapay bir büyüme algısı yarattığını aktaran Mahfi Eğilmez, durumu çarpıcı verilerle gözler önüne serdi.
Mevcut 47,50 TL’lik kur üzerinden Türkiye’nin Gayrisafi Yurt İçi Hasılası’nın (GSYH) 1 trilyon 658 milyar Dolar, kişi başına düşen milli gelirin ise 18 bin 621 Dolar seviyesinde hesaplandığını belirten Eğilmez, aynı Türk Lirası büyüklüğünün 65 TL’lik kur üzerinden çevrilmesi durumunda GSYH’nin 1 trilyon 189 milyar Dolar’a, kişi başına gelirin ise 13 bin 745 Dolar’a gerileyeceğini vurguladı.
“Parayı Güçlü Göstermek Gerçekten Zenginleştirir mi?”
Ekonomik gerçeklikten uzun süre uzak tutulan bir kurun faturasının zamanla farklı alanlarda çıkabileceği uyarısında bulunan Mahfi Eğilmez, yazısının sonunda ekonomi yönetimine ve kamuoyuna şu kritik soruyu yöneltti:
“Asıl soru şu: Bir ülkenin parasını güçlü göstermek gerçekten o ülkeyi zenginleştirir mi, yoksa yalnızca dolar cinsinden görünen rakamları mı değiştirir?”