DEMOKRAT GÜNDEM- HABER MERKEZİ- Küresel teknoloji platformlarının çocuk psikolojisi ve gelişimi üzerindeki yıkıcı etkileri, Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde düzenlenen üst düzey zirveyle uluslararası diplomasinin ana gündem maddesi haline geldi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde gerçekleştirilen “Görünmeyen Mimari: Çocuklar için Güvenli Dijital Sistemler İnşa Etmek” başlıklı panelde konuşan Erdoğan, dijital ekosistemin çocuklar üzerindeki baskıcı tahakkümüne dikkat çekerek son derece çarpıcı uyarılarda bulundu.
Çocukların ticari birer meta haline getirildiğini belirtilen Emine Erdoğan, “Çocuklarımızın esenliği için birlikte çıkacağımız bir yolun ilk adımını attık. Fakat ne yazık ki günümüzde çocuklar, zihinlerine ve dikkatlerine göz konulmuş, kullanıcı profiline indirgenmiş bir hedef kitleye dönüştürüldüler. Onları ekran başında tutmak isteyen davranış bilimciler, tasarımcılar ve nöro-bilimciler karşısında yapayalnız ve çaresizler” dedi.
“5 YAŞINA DÜŞEN İLAÇ KULLANIMI KAR ODAKLI SİSTEMLERİN ESERİ”
Ekran maruziyetinin çocuk beyninde yarattığı biyolojik ve psikolojik tahribatın bilimsel verilerle kanıtlandığını ifade eden Emine Erdoğan, mevcut tabloyu ürkütücü boyutlarıyla gözler önüne serdi.
Sorunun teknoloji düşmanlığı olarak algılanmaması gerektiğinin altını çizen Emine Erdoğan, “Çocuklarda psikiyatrik ilaç kullanımının 5 yaşa kadar düşmesi, bağımlılık davranışları ve çocuk beyninde ekran kullanımıyla ilişkili biyolojik tahribat, bunlardan yalnızca birkaçı…
Burada amacımız, elbette dijital platformları topyekün bir tehdit olarak kodlamak ya da teknoloji karşıtlığı noktasına savrulmak değil. Ancak teknolojinin bıçak sırtı bir mesele olduğunu da kabul etmek durumundayız” değerlendirmesini yaptı.
Dijital platformların masum birer iletişim aracı olmaktan çıkıp toplumları şekillendiren devasa güç odaklarına dönüştüğünü kaydeden Emine Erdoğan, küresel şirketlerin kâr hırsının çocuk sağlığının önüne geçtiğini vurguladı.
Bu gidişata seyirci kalınamayacağını belirten Emine Erdoğan, “Kendi ellerimizle icat ettiğimiz teknolojinin, kendi amaçlarına hizmet edecek yeni bir insan tipini gözlerimizin önünde icat etmesine seyirci kalamayız. Zira dijital platformlar, çok uzun zamandır yalnızca bir iletişim mecrası değiller. Bireyler kadar toplumları da yönlendiren, hayatın her alanını yeniden tasarlayan güçlü sistemler. Ve ne yazık ki çocuğun iyiliği, kar odaklılıktan ve etkileşimi ne pahasına olursa olsun büyütme hedefinden sonra geliyor. O halde, bu baskıcı sistemlerin, çocuklar üzerindeki tahakkümünü kaldırmak zorundayız” ifadelerini kullandı.
“DEV ALGORİTMALARA KARŞI BİREYSEL ÇABA YETMEZ”
Ebeveyn kontrolü ve dijital okuryazarlık gibi bireysel önlemlerin, milyarlarca dolarlık algoritma mimarileri karşısında etkisiz kaldığını kaydeden Emine Erdoğan, güvenlik unsurunun sistem tasarımlarının en başında yer alması gerektiğine dikkati çekti.
Problemin basit yaklaşımlarla çözülemeyeceğini vurgulayan Erdoğan, “Bugüne kadar dijitalleşmenin yan etkilerine karşı bireysel bazda mücadele etmek için herkes elinden geleni yaptı. Fakat karşımızdaki devasa algoritma mimarisiyle daha fazla dijital okuryazarlık ya da ebeveyn kontrolü gibi tedbirlerle mücadele edilemeyeceğinin de farkındayız. Ekran süresini sınırlamayı, basit bir irade meselesine indirgeyemeyiz. Çocuğun güvenliğini sağlama sorumluluğu, yalnızca ebeveynlerin değil hepimizindir. Sağlıklı bir dijital ekosistem kurmalı ve güvenliğin, dijital sistemlere sonradan eklenen bir özellik değil, tasarımın çıkış noktası olmasını sağlamalıyız. Teknoloji, insanlığın değerlerine yabancı, tanımsız, sınırsız, filtresiz ve görünmez tuzaklarla dolu bir alan haline gelmemelidir” diye konuştu.
BM ÇATISI ALTINDA KÜRESEL BAĞLAYICILIK ÇAĞRISI
Teknoloji devlerinin keyfi uygulamalarına karşı ulusal düzeyde alınan kararların tek başına yetersiz kaldığını vurgulayan Emine Erdoğan, Birleşmiş Milletler şemsiyesi altında ortak ve bağlayıcı standartlar belirlenmesi gerektiğine işaret etti.
Türkiye’nin koruyucu tedbirleri erkenden hayata geçirdiğini hatırlatan Emine Erdoğan, “Şu bir gerçek ki küresel çapta faaliyet gösteren teknoloji şirketlerine karşı her ülkenin müstakilen düzenlemeler getirmesi, standartlaşmanın önüne geçiyor. Dolayısıyla ortak gayretlerimizi birleştirmeliyiz.
Bu noktada, farklılaşan ulusal uygulamalardan ziyade ortak küresel standartlar geliştirmeliyiz. Bu standartları Birleşmiş Milletler çatısı altında birlikte oluşturmalıyız. Düzenli izleme ve raporlama mekanizmalarıyla ülkeler arasında ortak bir uygulama anlayışının geliştirilmesini sağlamalıyız.
Teknoloji şirketlerinin ve dijital platformların hesap verebilirliğini güçlendirmeli, çocukların korunmasında eşit sorumluluk sahibi olmalarının zeminini hazırlamalıyız. Şahsen, insanlığın dijital geleceğini ancak bu adımları atarak başıboşluktan kurtarabileceğimize inanıyorum” değerlendirmesinde bulundu.
NEW YORK’TAN ORTAK SORUMLULUK VURGUSU
Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, UNICEF ve BM Genel Sekreteri Çocuklara Yönelik Şiddet Özel Temsilcisi Ofisi işbirliğiyle düzenlenen özel oturuma katılan AK Parti İzmir Milletvekili Ceyda Bölünmez Çankırı da New York’tan paylaştığı görsel ve mesajla küresel çağrıya destek verdi.
Çocukların dijital mecralardaki güvenliğinin tüm toplumların ortak görevi olduğuna dikkati çeken Çankırı, yayımladığı mesajında, “Çocuklarımızın dijital dünyadaki güvenliğini merkeze alan önemli bir buluşma için Birleşmiş Milletler Genel Merkezindeyiz. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin teşrifleriyle, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımızın ev sahipliğinde, BM ve UNICEF iş birliğiyle gerçekleştirilen ‘Görünmeyen Mimari: Çocuklar İçin Güvenli Dijital Sistemler İnşa Etmek’ başlıklı özel oturuma katıldık. Çocuklarımızı dijital dünyanın risklerinden korumak, güvenli ve sağlıklı bir dijital gelecek inşa etmek hepimizin ortak sorumluluğudur” ifadelerine yer verdi.
Çok sayıda devlet ve hükümet başkanı eşini bir araya getiren zirvede, Türkevi’nden BM Genel Merkezi’ne yürüyerek geçen Emine Erdoğan, konuk lider eşlerini kapıda karşılayarak tek tek sohbet etti.
Belçika Kraliçesi Mathilde, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş ve UNICEF Türkiye Çocuk Hakları Koordinatörü Ahmet Yiğit Başoğlu’nun açılış konuşmalarını yaptığı organizasyonda; Gambiya, Sırbistan, Sierra Leone, Litvanya, Burundi, Kenya, Guatemala, Senegal, Romanya, Şili, Lübnan ve Kanada liderlerinin eşleri ile partnerleri özel oturumda söz aldı.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş ile çok sayıda gazete ve televizyon genel yayın yönetmeninin katıldığı program, çekilen aile fotoğrafı ve dijital dünyadaki risklere karşı hazırlanan özel filmin gösterimiyle tamamlandı.