Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşınan ve SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın detaylarını aktardığı kanun teklifi, kadınların ev içi karşılıksız emeğini yasal statüye kavuşturmayı amaçlıyor. TÜİK’in 2025 yılı Zaman Kullanımı Araştırması verilerine dayandırılan teklifte; kadınların ev işi ve bakıma günde ortalama 4 saat 3 dakika, erkeklerin ise sadece 58 dakika ayırdığı vurgulanarak bakım yükünün devlet ve toplum tarafından üstlenilmesi anayasal bir sorumluluk olarak tanımlanıyor.
Ev İçi Emek Sigorta Süresinden Sayılacak, Primleri Hazine Ödeyecek
40 maddeden oluşan kapsamlı düzenleme, ev kadınlarını doğrudan sosyal güvenlik şemsiyesi altına alıyor. Öne çıkan kritik maddeler şöyle:
- Primler Devletten (Madde 17 & 35): Ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primleri Hazine tarafından karşılanacak. İsteyenler ek prim ödeyerek emekli aylığını yükseltebilecek. Ev emekçileri 5510 sayılı kanun kapsamında Bağ-Kur (4/b) statüsünde devlet ödemeli sigortaya kavuşacak.
- Emeğin Tanınması ve Borçlanma (Madde 5 & 18): Evdeki karşılıksız bakım ve temizlik emeği sigortalılık süresi sayılacak. Kadınlar geçmişte evde sigortasız geçen yıllarını borçlanarak emeklilik hesabına dahil edebilecek.
- Yaşlılık ve Malullük Aylığı (Madde 14 & 15): İş göremez hale gelen ev emekçisine %70, başkasının bakımına muhtaç olanlara %80 oranında aylık bağlanacak. Kadınlarda 55 yaşından sonra çalışılan her yıl için emeklilik bağlama oranı %90’a kadar çıkacak.
- Primsiz Sağlık Güvencesi (Madde 19): Ev emekçileri ve aileleri, Genel Sağlık Sigortası’ndan (GSS) herhangi bir ücret ödemeden yararlanacak.
Ev Hizmetlilerine Tam İş Kanunu Güvencesi ve İzin Hakları
Düzenleme sadece ev kadınlarını değil, evlere temizlik veya bakıma giden çalışanları da koruma altına alıyor. İş Kanunu’nun 4/e maddesindeki “Ev hizmetlerinde çalışanlar bu kanuna tabi değildir” istisnası iptal ediliyor.
- Sözleşme ve Tazminat Şartı (Madde 20 & 22): Ev işçileri kıdem tazminatı ve izin haklarına kavuşuyor. 30 günden fazla süren ev işlerinde yazılı sözleşme yapılması zorunlu hale getiriliyor.
- İş Sağlığı ve Mobbing Yasağı (Madde 23 & 24): Ev sahibine, pencere silme veya kimyasal madde kullanımı gibi durumlar için koruyucu ekipman sağlama zorunluluğu getiriliyor. Mobbing ve şiddet kesin olarak yasaklanıyor.
Yılda 30 Gün ‘Mola Hakkı’ ve Ücretsiz Destek
Teklif, evde hasta ve yaşlı bakan kişilere yönelik sosyal destek mekanizmalarını da içeriyor. Yılda en az 30 gün ücret kesintisi olmadan “mola bakımı” hakkı tanınırken, bakım verenlere psikolojik destek ve hukuki danışmanlık ücretsiz sağlanacak. Ayrıca büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakımevi ve mola evi açma yasal görevi verilecek.