Dünya önce 2019’da ortaya çıkan Covid-19 salgını ardından bu yıl patlak veren Rusya-Ukrayna savaşının küresel ticaret ağı ve finansal piyasalarda sebep olduğu dalgalanmayla birlikte tahıl arzında yaşan sıkıntılarla birlikte bir gıda kriziyle karşı karşıya kaldı.
MELTEM SUAT- DEMOKRAT GÜNDEM (TELİF HABER)-Yaklaşan gıda krizi geçtiğimiz günlerde Türkiye’nin ev sahipliğinde İstanbul’da Türkiye Rusya ve Ukrayna arasında imzalanan Tahıl Koridoru Antlaşması ile çözüldü. Peki Tahıl Koridoru Antlaşması ne anlama geliyor? Demokrat Gündem Gazetesi okuyucuları için araştırdık.
Türkiye 24 Şubat’ta yapılan görüşmenin ardından Rusya ve Ukrayna’yı tekrar bir araya getirdi. Dolmabahçe’de düzenlenen görüşmeyle birlikte iki ülke ve Türkiye arasında “Tahıl Koridoru Antlaşması” imzalandı. İmzalanan antlaşmayla birlikte tahıl ve yiyecek maddeleri Ukrayna limanlarından emniyetli bir şekilde geçebilecek. Bu dünya için kapıdaki tehlike olan gıda krizi açısından önemli bir adım.
KÜRESEL BUĞDAY İHRACATININ YÜZDE 33’ÜNÜ RUSYA VE UKRAYNA KARŞILIYOR
ABD Tarım Bakanlığı tarafından yayınlanan istatistiklere göre, 2021/22 döneminde küresel buğday ihracatının yaklaşık yüzde 33’ü Rusya ve Ukrayna’nın üretiminden karşılanıyor. Benzer şekilde iki ülke arpa, mısır ve ay çekirdeği ihracatında küresel pastadan toplamda yüzde 15-25 arasında değişen oranlarda pay alıyor. Ukrayna ve Rusya, Afrika’nın buğday ihtiyacının yüzde 40’ını sağlıyor. Patlak veren savaşla birlikte özellikle Afrika ülkeleri Ukrayna’dan deniz yoluyla tahıl sevkiyatı yapılamaması sebebiyle tahıl kriziyle karşı karşıya kaldı.
Dünyanın en önemli iki tahıl üreticisinin ürünlerini ihraç edememeleri, gıda fiyatlarında artışa neden oldu. Tahıl Koridoru Antlaşmasıyla birlikte Ukrayna, tamamen kendi denetiminde olan Odessa, Pivdennyi ve Chornomorsk limanlarından ihracata başlayabilecek. İstanbul’da Milli Savunma Üniversitesi yerleşkesinde faaliyete geçen Müşterek Koordinasyon Merkezi’yle birlikte tahıl ihracatının takibi sağlanacak. Türkiye, Rusya, Ukrayna ve BM’den 5’er kişilik heyetlerin görev yapacağı merkezin komutası bir Türk amiralde olacak. Türkiye bu sayede Afrika’yı olası bir tahıl ve gıda krizinden koruyarak gıda krizinin düğümünü çözen ülke oldu.
Ukrayna’da şu an 20 milyon ton tahıl, ihraç edilemeden bekliyor. Tahılın ihraç edilememesi nedeniyle Nijerya’da makarna ve ekmek fiyatları yüzde 50’lere kadar arttı. İmzalanan Tahıl Koridoru Antlaşması bu sebeple çok önemli.
ORTADOĞU VE AFRİKA’DA GIDA KRİZİ PATLAK VEREBİLİR
Ancak Ukrayna ve Rusya tahıl ihraç edemezse Ortadoğu ve Afrika’da ciddi bir gıda krizi patlak verebilir. Savaşın ilk günlerinde Türkye’de Rusya’dan Ayçiçek yağı ithal edememiş ve bu da olası bir yağ krizi kapı da mı endişesine sebep olmuştu. Ukrayna savaştan önce Afrika ülkelerine deniz yoluyla tahıl ihracatı yapıyordu ancak savaşla birlikte limanlarının kısıtlanması sebebiyle ihracat durma noktasına geldi.
ANLAŞMA GÜVENLİĞİ NASIL SAĞLAYACAK?
Gıda koridorunun oluşturulmasıyla birlikte Ukrayna, tamamen kendi denetiminde olan Odessa, Pivdennyi ve Chornomorsk limanlarından ihracata başlayabilecek.
Anlaşmaya göre gıda yüklü kargo gemiler, kılavuz gemiler aracılığıyla mayınlı limanlardan Karadeniz'e ulaşacak ve önceden belirlenen rotalardan dünya pazarlarına taşınacak.
(Telif Haber)