Yargı sisteminde etkinliği artırmayı hedefleyen 30 maddelik kanun teklifi, TBMM Adalet Komisyonu’nda yapılan uzun görüşmelerin ardından kabul edildi. Soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde dijitalleşmeden mülkiyet hakkının korunmasına kadar pek çok alanı düzenleyen paketin en dikkat çekici unsuru, ceza adaletine yönelik son dakika hamlesi oldu. AK Parti’nin verdiği önergeyle Türk Ceza Kanunu’nun “nitelikli dolandırıcılık” maddesine eklenen fıkra uyarınca, hesap numarasını (IBAN) başkasına kullandırarak suça iştirak eden ancak haksızlık içeriği sınırlı kalan kişilerin cezalarında yüzde 50 oranında indirime gidilecek.
İdareye Doğrudan İcra Dönemi Kapanıyor
Kabul edilen tasarı, kamu kaynaklarının verimli kullanılması ve adliyelerdeki iş yükünün azaltılması amacıyla icra iflas sistemine yeni bir basamak getiriyor. Buna göre, vatandaşlar idare aleyhine kazandıkları para alacakları veya vekalet ücretleri için doğrudan icra takibi başlatamayacak. İcra dairesine gitmeden önce ilgili idari kuruma yazılı başvuru yapılması ve hesap numarası bildirilmesi zorunlu olacak. Kendisine bir aylık ödeme süresi tanınan idare, bu süre içinde ödeme yapmazsa ancak o zaman icra takibine konu edilebilecek.
Miras Kalan Taşınmazların Satışında Öncelik Mirasçının
Ortaklığın giderilmesi davalarında sıkça yaşanan suistimallerin önüne geçmek amacıyla mülkiyet hakkını koruyan yeni bir yöntem devreye alınıyor. Mahkeme kanalıyla satışa çıkarılan miras kalmış gayrimenkullerde, ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Eğer bu ilk ihalede malın tam değerini ve masrafları karşılayan bir teklif çıkmazsa, ikinci artırma herkese açık hale getirilecek. Ayrıca, ihalede yapay şekilde fiyat yükseltip ardından bedeli yatırmayarak süreci kilitleyen paydaşların teminat muafiyeti de kaldırılıyor; bu kişilere teklif ettikleri bedelin yüzde 5’i oranında idari para cezası uygulanacak.
Duruşmalar Arasına 3 Ay Sınırı ve HAGB Kısıtlaması
Yazılı yargılama usulüne tabi davaların makul sürede tamamlanabilmesi için duruşma takvimine yasal sınır getirildi. Buna göre, davalarda iki duruşma arasındaki süre kural olarak 3 ayı geçemeyecek. Bilirkişi raporunun gecikmesi gibi zorunlu hallerde ise hakim gerekçesini belirterek bu süreyi esnetebilecek. Öte yandan, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları doğrultusunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kurumu yeniden şekillendirildi; işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi kötüye kullanması gibi suçlar artık HAGB kapsamı dışında bırakılacak.
Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yapılan köklü bir diğer değişiklikle, uygulamada ciddi tartışmalara ve yargılamaların uzamasına neden olan “belirsiz alacak davası” tamamen yürürlükten kaldırıldı. Bu davanın sağladığı hukuki yararın kısmi dava yoluyla karşılanması planlanırken, kısmi dava açan vatandaşlara tahkikat bitene kadar alacağın kalan kısmını ıslah şartı aranmaksızın talep etme hakkı tanındı. Sonradan talep edilen bu kısım için zaman aşımı, davanın ilk açıldığı tarihten itibaren kesilmiş sayılacak.