İran’da ekonomik krizle başlayıp rejim karşıtı gösterilere dönüşen protestoların ardından Tahran yönetimi, dünyada eşine az rastlanır bir dijital barikat kuruyor.
Sadece geçici bir kesinti değil, internetin mimarisini kökten değiştirecek bir altyapı değişikliği üzerinde çalışıldığı belirtiliyor.
‘Beyaz Liste’ ile seçilmişlere internet
Texas merkezli teknoloji izleme grubu Filterwatch tarafından elde edilen belgelere göre, İran hükümeti “Kışla İnterneti” adı verilen bir sistem üzerinde çalışıyor.
Bu modele göre:
- Dijital Beyaz Liste: Küresel internete erişim, sadece güvenlik testlerinden geçmiş ve hükümetin “güvenilir” bulduğu belirli gruplara verilecek.
- Milli İntranet: 90 milyon İran vatandaşı, sadece ülke içindeki sitelere erişebilecekleri, dış dünyaya kapalı bir ağa mahkûm edilecek.
- Mart Ayına Kadar Kesinti: Hükümet sözcüsü, küresel erişimin en az Mart ayına kadar verilmeyeceğini duyurdu.
Kuzey Kore ve Çin modellerinden daha radikal
Analistler, İran’ın bu hamlesini Kuzey Kore’nin tamamen kapalı sistemi ile Çin’in denetimli “Büyük Güvenlik Duvarı” arasında hibrit bir model olarak görüyor. Ancak İran’ın farkı, bu geçişi çok kısa sürede ve yerli dijital alternatifleri (sosyal medya, e-ticaret ağları) tam olarak hazır olmadan gerçekleştirmeye çalışması.
Ekonomik Fiyat: Günlük 37 Milyon Dolar Kayıp
Dijital tecritin bedeli sadece sosyal değil, aynı zamanda ekonomik. NetBlocks verilerine göre, kesintinin İran ekonomisine maliyeti günlük 37 milyon doları aşıyor. Geçimini dijital platformlardan sağlayan yaklaşık 10 milyon İranlı, geçim kaynağını kaybetme riskiyle karşı karşıya.
Hükümet, baskıyı artırmak adına ülkenin ikinci büyük operatörü Irancell’in CEO’sunu, kesinti emirlerine uymadığı gerekçesiyle görevden alarak dijital kontrol konusundaki kararlılığını gösterdi.
İlginizi çekebilir: WhatsApp’ta ücretli abonelik dönemi: Paralı mı oluyor?