DEMOKRAT GÜNDEM- İzmir Büyükşehir Belediyesi önceki dönem Başkanı Tunç Soyer, CHP eski İl Başkanı Şenol Aslanoğlu ve İZBETON eski Genel Müdürü Heval Savaş Kaya’nın da aralarında bulunduğu sanıkların yargılandığı davada bilirkişi raporu deprem etkisi yarattı.
Raporda Örnekköy’deki inşaatların yüzde 99 seviyesinde olması gerekirken yüzde 19’da kaldığı, İZBETON’un kâr etmeyecek şekilde sözleşme yapmasının “hayatın olağan akışına aykırı” olduğu ve kooperatiflere yapılan ödemelerle 27.9 milyon TL kamu zararı oluştuğu belirtildi. Ayrıca şirket kasasından yapılan yaklaşık 6 milyon TL’lik temsil-ağırlama harcamasının belgesiz olduğu tespit edildi.
İzmir 23. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen ve kentsel dönüşüm projelerinin kooperatiflere devri üzerinden “nitelikli dolandırıcılık” ve “ihaleye fesat karıştırma” suçlamalarıyla açılan davada bilirkişi heyeti incelemesini tamamladı. Mahkemeye sunulan raporda, Büyükşehir Belediyesi’nin 6 bölgede hedeflediği 30 bin konutluk dönüşüm hamlesinde yaşanan usulsüzlükler, “Eylem 1, Eylem 2 ve Eylem 3” başlıkları altında detaylandırıldı.
EYLEM 1: ÖRNEKKÖY’DE “HAYATIN OLAĞAN AKIŞINA AYKIRI” SÖZLEŞME TRAFİĞİ
Bilirkişi raporunun en çarpıcı ve en ağır tespitleri, Karşıyaka Örnekköy 3. ve 4. etap projelerinde yoğunlaştı. İZBETON A.Ş. ile S.S. İş Dünyası Konut Yapı Kooperatifi arasında imzalanan protokolleri mercek altına alan heyet, sürecin daha en başından usulsüz başladığını belgeledi. Rapora göre; İZBETON ile Büyükşehir Belediyesi arasındaki ana protokolün 21. maddesi, alt yüklenici çalıştırılması için belediyeden izin alınmasını şart koşmasına rağmen bu kural çiğnendi. Dönemin İZBETON Genel Müdürü Heval Savaş Kaya’nın, yönetim kurulu kararı olmaksızın ve belediyeden gerekli izni almadan münferiden imzaladığı protokollerle işi kooperatiflere devrettiği vurgulandı.
Bu yetkisiz devrin sahadaki yansıması ise tam bir fiyasko oldu. İş programına göre bugün itibarıyla yüzde 99,7 seviyesinde tamamlanmış olması gereken Örnekköy 3. Etap inşaatının, yer tesliminden itibaren geçen 2,5 yıllık süreye rağmen sadece yüzde 19,24 seviyesinde kaldığı tespit edildi. İşi zamanında bitiremeyen ve yetkisiz alt yüklenicilere devredilen bu süreçte, kooperatiflere 2021-2024 yılları arasında toplam 27 milyon 969 bin 250 TL ödeme yapıldığı ve bu tutarın doğrudan “kamu zararı” oluşturduğu ifade edildi.
Bilirkişi heyeti, yapılan anlaşmanın ticari mantığını da sorguladı. Kooperatif ile imzalanan protokolde İZBETON’a sadece 4 daire bırakıldığı, bunun sebebinin ise yalnızca hafriyat giderlerini karşılamak olduğu belirtildi. Raporda bu durum için, “İZBETON A.Ş.’nin bu işten herhangi bir kârının olmaması hayatın olağan akışına aykırıdır” notu düşülerek ticari teamüllere uyulmadığına dikkat çekildi. İnşaattaki sorunlar sadece mali ve idari boyutta kalmadı; Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü’nün yaptığı denetimlerde, bazı bloklardaki beton ve kiriş donatılarının fenni şartlara uygun olmadığı, inşaatın mühürlendiği ve hatalı imalatların yıkıldığı gerçeği de raporda yerini aldı.
EYLEM 2: BAKANLIK EL KOYDU: SÖZLEŞMELER FESHEDİLDİ
Gaziemir Aktepe-Emrez ile Karabağlar Uzundere projelerinde de Örnekköy’dekine benzer vahim bir tablo ortaya çıktı. Rapordaki verilere göre; Uzundere 4. Etapta inşaatın yüzde 8,45 seviyesinde olması gerekirken henüz yüzde 1 seviyesinde, Gaziemir 1. Etapta ise yüzde 80 seviyesinde olması gerekirken sadece yüzde 9,5 seviyesinde kaldığı belgelendi.
Bu gecikmeler ve yetki sorunları üzerine Bakanlık devreye girerek talimat verdi. Müteahhitlik yetkisi olmayan kooperatiflerle yapılan sözleşmelerin sonlandırıldığı ve şantiyelerin mevcut haliyle teslim alınmasının istendiği belirtildi. Bilirkişi heyeti, bu etaplar özelinde mevcut dosya kapsamında somut bir mali zarar tespit edilemediğini not düşse de, sürecin hukuki takibinin sürdüğünü ve projelerin akıbetinin belirsizliğini koruduğunu ifade etti.
EYLEM 3: FATURA ARKASI İMZALARLA 6 MİLYONLUK “BELGESİZ” HARCAMA
Raporun mali inceleme bölümü ise İZBETON A.Ş. kasasından yapılan harcamalardaki keyfiliği ve denetimsizliği gözler önüne serdi. Şirketin 2021-2024 yılları arasındaki seyahat, konaklama, yemek ve organizasyon giderlerini inceleyen heyet, şirket yönetmeliğine göre zorunlu olan “Görevlendirme Oluru” ve “Harcama Formu” gibi belgelerin düzenlenmediğini tespit etti. Harcamaların, şirket faaliyetiyle ilgili olduğunu kanıtlayan herhangi bir tutanak, rapor veya belge olmaksızın, sadece fatura arkasına atılan imzalarla ödendiği ortaya çıktı.
Usulsüz ödendiği belirlenen 129 adet faturanın toplam tutarı ise 5 milyon 937 bin 136 TL olarak hesaplandı. Kamu zararı olarak nitelendirilen bu tutarın kırılımı ise şöyle gerçekleşti: 2 milyon 203 bin 001 TL otel konaklaması, 1 milyon 356 bin 756 TL yemek gideri, 1 milyon 366 bin 032 TL organizasyon bedeli ve 1 milyon 007 bin 853 TL yurtiçi-yurtdışı uçak bileti harcaması. Raporda, şirketi zarara uğratan bu ödemelerin altındaki imzaların dönemin Genel Müdürü Heval Savaş Kaya, Genel Müdür Vekili Hüseyin Şimşek ve Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Alphan Bozan’a ait olduğu açıkça belirtildi.
RAPORDA SORUMLU TUTULAN İSİMLER
Bilirkişi heyeti, kamu zararının oluşmasında sorumluluğu bulunan isimleri de raporda tek tek sıraladı:
İZBETON Yönetimi: Mustafa Tunç Soyer, Barış Karcı, Heval Savaş Kaya, Belma Özeş, Mustafa Levent Sınmaz, Sevcan Tınaztepe, Erdal Kukul, Halit Cengiz Türksoy, Gürkan Erdoğan, Orhan Sertaç Dölek, Ertan Dikmen, Mehmet Gürhan Özata, Turan Öztürk, Ulaş Aydın, Yücel Erten, Gaffar Karadoğan, Levent İşler, Mahmut Bahadır Elmacı, Ahmet Ata Temiz, Murat Yenigül, Burhan Ergül, Birkan Acar.
Kooperatif Yönetimi (Örnekköy ve Diğerleri): Şenol Aslanoğlu, Cihangir Lübiç, Çağlar Kalkan, Halil Telli, Dilek Coşkun, Serdar Deniz, Emre Pınar Kılıç, Hüseyin Cengiz, Oğuz Özden Yerlikaya, Ömür Özmen, Veysel Kara, Özgül Koçyiğit, Abdullah Aydemir.
Alt Taşeron Sorumluları: Ahmet Kantek, Mehmet Aklan, Şahabettin Bakan, Serhat Bakan, İlhan Aşkıner, Serkan Kazır, Yıldırım Kuruoğulları, Erdal Şaroğlu, Bayram Ali Işıklı, Özkan Mucuk, Cafer Kan, Halit Rengin, Gönen Kansu Karakuş, Nurten Gündüz, Kamil Demir, Muammer Yalçın, Ayten Kaya.
Mahkeme heyetinin, bilirkişi raporundaki bu tespitler ışığında vereceği karar merakla bekleniyor.