DEMOKRAT GÜNDEM- HABER MERKEZİ- Kalkınma, bugüne dek genellikle ekonomik büyüme ve sanayi ile eş anlamlı tutuldu. Ancak İzmir’de yankılanan yeni bir ses, bu eski paradigmayı değiştirmeye kararlı.
Tarihi Havagazı Fabrikası’nın endüstriyel tuğlaları arasında düzenlenen İzmir Kültür Politikaları Çalıştayı, sanatı ve toplumsal yaşamı bir “boş zaman aktivitesi” olmaktan çıkarıp, tıpkı iklim veya yoksullukla mücadele gibi bir “sürdürülebilir kalkınma hedefi” haline getirmeyi tartışmaya açtı.
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın açıkladığı vizyon oldukça net: İzmir, Birleşmiş Milletler’in 17 maddelik Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na kültürü bağımsız bir 18. madde olarak ekletmeyi hedefleyen küresel kampanyanın yerel laboratuvarı oluyor.
“İZMİR ŞEHRİNİN KÜLTÜR KARNESİNİ HER YIL ÖLÇECEĞİZ”
UCLG (Birleşmiş Kentler ve Yerel Yönetimler) Kültür Komitesi’nin 2015 yılından bu yana yürüttüğü ve 2022’de “Kültür 2030 Amacı” adıyla kampanyalaşan çalışmaların en somut adımlarından biri İzmir’de atılıyor.
Başkan Tugay, kültürü göstergelerle ölçülebilen bir alan olarak tanımlama iddialarının altını çizerken konukları rakamlara boğmadan meselenin insani boyutuna çarpıcı bir örnekle dikkat çekti, “Farklı engel gruplarından engelli hemşehrilerimizin kültürel haklarından ne ölçüde yararlanabildiğini, kamu ve özel bütün kurumlar açısından ölçmeyi hedefliyoruz” diye konuştu.
İzmir, bu kapsamda kendi kendini değerlendirdiği ilk raporu bu yıl içinde kamuoyuyla paylaşacak. Tugay’ın ifadeleriyle, şehir bundan sonraki süreçte her yıl kendi “kültür karnesini” çıkaracak. Belediye içi ve dışı katılımcılarla yürütülen çalışmalar sonucunda İzmir’in kültür amacı şu cümleyle manifesto haline getirilmiş durumda: “Herkesin esenliği için kültür ekosisteminin kapsayıcılığını ve sürekliliğini sağlamak.”
HİYERARŞİ Mİ, UYUM MU?
Başkan Cemil Tugay, yerel ve merkezi yönetimler arasındaki çatışmanın sadece Türkiye’nin değil, tüm dünyanın sorunu olduğuna dikkat çekti. En demokratik ülkelerde bile bu gerilimin yaşandığını, ancak Türkiye’de durumun “çok daha sıkıntılı” olduğunu belirten Tugay, yönetim anlayışlarına dair temel bir soru sordu:
“Yerel yönetimler ast-üst ilişkisinde mi yoksa yatay bir ilişkide mi konumlanmalı? Özellikle hiyerarşi kime ne kazandırıyor? Yerel ve merkezi yönetim ilişkisinde bakmamız gereken açı hiyerarşi mi, uyum mu?”
Tugay’a göre kültür politikaları, ülkeler arası salt pragmatik ilişkilerin dışına çıkılarak, kavramsal tartışmalar üzerinden çözüm üretilmesi gereken bir alan. Türkiye’nin ve İzmir’in bu küresel ağların (UCLG) bir parçası olarak kendini doğru ifade etmeye ihtiyacı var.
KALKINMANIN YENİ TANIMI: DOĞA, EŞİTLİK VE KÜLTÜR
Çalıştayın belki de en can alıcı noktası, “kalkınma” kelimesine getirilen yeni tanımdı. Çağımızın “sihirli sözcüğü” olan kalkınmanın sadece ekonomik ve sosyal göstergelerle tanımlanamayacağını belirten Tugay, iklim krizine ve kaynakların sınırlılığına dikkat çekti, “İçinde yaşadığımız doğayla uyumu devam ettirmedir kalkınma. Kültürle kalkınma, karşı karşıya olduğumuz yeni meselelere kültür kaynaklarımızla da cevap verebilmeyi içeriyor. Kültür bizim için hem kentin ekonomisi, sürdürülebilir kalkınma arayışı anlamına geliyor, hem de yerel değerlerin küresel değerlerle desteklenmesi gereken bir alan” dedi.
ŞİDDETSİZ, ADİL VE KAPSAYICI BİR GELECEK ÇAĞRISI
Kırılgan grupların kültüre erişimini sağlamak ve şiddetsizliği desteklemek gibi alt hedefler belirleyen İzmir Büyükşehir Belediyesi, sadece bir sanat politikası değil, bir yaşam hakkı savunuculuğu yapıyor.
İzmir’den yükselen bu ses sıradan bir belediye vaadinin çok ötesinde. Başkan Tugay’ın kapanış cümlesi, çalıştayın vizyonunu özetler nitelikte: “Kültürü bundan sonraki süreçte hak, adalet ve kalkınma temelli yönetmeyi teklif ediyorum. Dünyamızın barışa, insanların haklarını adaletli şekilde aldıkları bir dünyaya ihtiyacı var.”