DEMOKRAT GÜNDEM-Nazi Almanyası’nın 2 Ağustos 1944 gecesi Auschwitz-Birkenau toplama kampında 4 binden fazla Roman ve Sinti’yi gaz odalarında katletmesinin yıl dönümünde, İzmir’de anlamlı bir anma ve farkındalık mesajı verildi.
Roman dilinde “yok etme, yıkım” anlamına gelen Porajmos Soykırımı’nın uzun yıllar dünya kamuoyunun gündeminden uzak tutulduğunu vurgulayan İzmir Romanlar Derneği Başkanı ve hak temelli aktivist Abdullah Cıstır, acıların geç tanınmasının yarattığı burukluğu dile getirdi.
Katliamın tarihsel arka planına ve nefret söyleminin tehlikelerine değinen Cıstır, “Aslında birikmiş ve biriktirilmiş bir nefretin sonucunda yaşanan insanlık dışı bir katliam diyebiliriz. Ne acıdır ki acılarımız bile talihsizce geç hatırlandı. Avrupa Parlamentosu’nun konuya dikkat çekmesiyle bu mesele daha fazla görünürlük kazandı. 2015’ten sonra dünya çapında resmi anma programları düzenlenmeye başlandı. Oysa Holokost ile aynı dönemde yaşanan bu insanlık dramı uzun yıllar hak ettiği ilgiyi görmedi” ifadelerini kullandı.
Ayrımcılığın ve faşist anlayışların günümüzde de farklı formlarda sürdüğünü belirten İzmir Romanlar Derneği Başkanı Abdullah Cıstır, hafızayı canlı tutmanın önemine dikkat çekerek, “Bizler kanaat önderleri ve sivil toplum temsilcileri olarak bu acının bir daha yaşanmaması dileğiyle bugüne sahip çıkıyoruz. Toplum olarak hafızayı diri tutmaya ve bu bilinci gelecek kuşaklara taşımaya çalışıyoruz. 1944 yılında yaşanan bu katliamın öncesinde uzun bir süreç vardı. Nazi Almanyası, ırkçılığı, ayrımcılığı ve nefret söylemini sözde bilimsel bir ideoloji haline getirmeye çalıştı. 1933’lerden itibaren ortaya koyduğu anlayışın hiçbir bilimsel geçerliliği olmadığı daha sonra açıkça ortaya çıktı” şeklinde konuştu.
ABDULLAH CISTIR: “KÜLTÜRPARK’A PORAJMOS ANITI YAPILSIN”
Küresel ölçekte yaşanan krizlere, göç dalgalarına ve Filistin ile Gazze’deki insani dramlara da atıfta bulunan Abdullah Cıstır, nefret söylemine karşı her yıl denize karanfil bırakarak barış mesajı verdiklerini hatırlattı.
İzmir’in öncü kimliğiyle bu hafızayı somut bir simgeye dönüştürmesi gerektiğini savunan Dernek Başkanı Abdullah Cıstır, kent yönetimine seslenerek şunları kaydetti: “Bugün yaşanan dramı unutmamak ve unutturmamak istiyoruz. Çünkü bu acıları anmadığımız sürece benzerlerinin tekrar yaşanabileceği endişesini taşıyoruz. Dünya hâlâ kaotik bir süreçten geçiyor. Göçleri görüyoruz, faşist anlayışların hâlâ belirgin olduğunu görüyoruz. Türkiye’de de sivil toplum kuruluşları olarak bu hafızayı canlı tutmaya çalışıyoruz. Her yıl barış adına denize karanfil bırakıyoruz.
Tüm kamuoyuna yeniden barışa ve birlikte yaşama kültürünü geliştirmeye yönelik çağrıda bulunuyoruz. Nasıl ki Srebrenitsa’nın, Holokost’un anıtları ve anmaları varsa, bugün Filistin’de ve Gazze’de yaşanan dramlar da hafızalarda yer ediniyorsa, Porajmos için de insanların etrafında toplanabileceği sembolik bir anıtın çok değerli olacağını düşünüyorum. İzmir, her türlü olumsuzluğa rağmen bir çok konuda öncü bir kent. Başta Büyükşehir Belediye Başkanımız olmak üzere tüm dinamiklerin bu sürece destek vermesi, bunun kamusal alanda görünür hale gelmesi açısından Kültürpark’ta ya da şehrimizin uygun bir noktasında bir anıt yapılmasının çok değerli olacağına inanıyorum.”
CEMAL BEKLE: ‘BU BİR İNSANLIK AYIBI’
Cıstır’ın çağrısına tam destek veren AK Parti MYK Üyesi ve önceki dönem AK Parti İzmir Milletvekili Cemal Bekle ise 2 Ağustos’un tüm insanlık için ortak bir ders ve duruş noktası olduğunu vurguladı.
Nefret söylemiyle mücadelenin hayati bir zorunluluk olduğunu ifade eden AK Parti MYK Üyesi Cemal Bekle, “Gerçekten çok acı bir süreç. Tarih bize nefretin ve şiddetin insanlığı nasıl büyük acılarla karşı karşıya bırakabileceğini gösteriyor. Bugün 2 Ağustos’u hatırlayarak hep birlikte ‘Bir daha asla’ diyoruz. Hayatını kaybeden binlerce insanın anısına insanlık onuruna yakışır bir duruş sergilememiz gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.
İnsanlık onurunu ve sevgiyi merkezine alan bir siyaset dilinin önemine değinen AK Parti MYK Üyesi Cemal Bekle, Kültürpark’ta kurulacak anıtın tüm İzmirlilerin ortak sorumluluğu olduğunu belirterek, açıklamalarını şöyle sürdürdü: “‘Bir daha asla’ derken aslında insanlık adına ve nefret söylemiyle verdiğimiz mücadelenin ne kadar haklı olduğunu da bir kez daha hatırlıyoruz.
İnsanoğlu nefretin, ırkçılığın ve şiddetin nelere yol açabileceğini 2 Ağustos’ta acı bir şekilde gördü. Bu nedenle sevgiyle, barış diliyle ve insanlık onurunu esas alan mücadelemizi sürdürmek zorundayız. Kültürpark’ta bir anıt yapılması önerisini uzun zamandır dile getiriyoruz. Bence bu geç kalınmış bir süreç. Bu, yalnızca Roman toplumunu ilgilendiren bir konu değil; bütün İzmirlileri ve insanlığı ilgilendiriyor. Bu bir insanlık ayıbıdır. O nedenle bunu hatırlamak, anmak ve orada katledilen binlerce insan adına bir duruş sergilemek son derece kıymetlidir. Kültürpark’ta yapılacak sembolik bir anıtı bu nedenle çok değerli buluyorum.”
PORAJMOS NEDİR? NE OLMUŞTU?
- Sözcük Anlamı: Roman dilinde “yok etme”, “yıkım” veya “parçalanma” anlamına gelen Porajmos, Nazi Almanyası ve iş birlikçileri tarafından Roman ve Sinti halklarına uygulanan sistematik soykırımı ifade eder.
- Irkçı İdeoloji ve Nürnberg Yasaları: Nazi rejiminin “ırksal saflık” doktrini çerçevesinde Romanlar yalnızca göçebe bir grup değil, Alman ırkının saflığını bozan “ırksal olarak aşağı” bir tehdit kabul edildi. Nürnberg Yasaları kapsama alınarak genişletildi ve yüz binlerce Roman zorla kısırlaştırıldı.
- Auschwitz ve İnsan Deneyleri: 1933-1945 yılları arasında yürütülen kıyımda, Auschwitz-Birkenau bünyesinde “Çingene Kampı” (Zigeunerlager) kuruldu. Romanlar köle işçi olarak çalıştırıldı, üzerlerinde tıbbi deneyler yapıldı, toplu infazlar ve gaz odalarıyla katledildi.
- Kayıp Bilançosu: İkinci Dünya Savaşı boyunca gerçekleştirilen bu soykırım neticesinde 220 bin ile 880 bin arasında Roman ve Sinti yaşamını yitirdi. 26 Şubat 1943’ten itibaren kamplara sürgün edilen 20 binden fazla kişi katledildi.
- Yıllar Süren İnkâr ve Resmi Anma: Soykırım, Nürnberg Mahkemelerinde “ırksal nedenlere dayanmadığı” gerekçesiyle uzun yıllar göz ardı edildi ve inkâr edildi. 2 Ağustos 1944 gecesi Auschwitz’de 4 bin 300 Roman ve Sinti’nin gaz odalarında öldürüldüğü bu tarih, 2015 yılında Avrupa Parlamentosu tarafından resmi olarak “Avrupa Roman ve Sinti Soykırımını Anma Günü” ilan edildi.