Özellikle sebze ve meyve reyonlarında yoğunlaşan bu “karartma” yöntemleri, tarladan rafa ulaşan fiyat makasındaki uçurumu gizlemeyi hedefliyor.
ALIŞ FİYATI: 0,00 TL!
Ekonomi mantığına aykırı bir tabloyu ortaya koyan saha incelemeleri, pek çok markette ürün künyelerindeki “Alış Fiyatı” hanesine gerçek dışı şekilde 0,00 TL rakamının girildiğini tespit etti.
Nakliye, işçilik ve akaryakıt gibi temel girdi maliyetlerinin zirve yaptığı bir dönemde ürünlerin bedelsiz temin edilmesinin imkansızlığına dikkat çekilirken, bu uygulamanın arkasında bilinçli bir stratejinin yattığı vurgulanıyor.
Bu alanın sıfır girilmesi veya boş bırakılması sayesinde, marketin ürünü kaç liraya tedarik ettiği ve üzerine eklediği, yer yer yüzde 400’ü bulan kâr oranları tüketicinin gözünden saklanmış oluyor.
Konuyu değerlendiren hukuk ve ekonomi uzmanları, bu durumun basit bir sistem hatası olarak geçiştirilemeyeceğinin altını çiziyor.
Uzmanlar, alış fiyatının gizlenmesini, fahiş fiyat denetimlerini kâğıt üzerinde geçersiz kılmak ve denetim mekanizmalarını yanıltmak amacıyla yürütülen bilinçli bir operasyon olarak nitelendiriyor.
Tüketicinin şeffaf bilgiye ulaşma hakkını engelleyen bu yöntemle, raf fiyatı ile alış fiyatı arasındaki uçurumun yasal incelemelerden kaçırılması hedefleniyor.
KAREKODLAR NEDEN ÇALIŞMIYOR?
Marketlerde şeffaflığı sağlamak amacıyla hayata geçirilen karekod uygulaması, son dönemde yaşanan teknik aksaklıklar ve suistimaller nedeniyle işlevini kaybetme noktasına geldi.
Tüketicilerin ürün künyelerine ulaşmak için okutmak istediği karekodların sürekli sistem hatası vermesi, boş sayfalara yönlendirmesi veya tamamen farklı bir ürünün bilgilerini göstermesi, tarladan rafa uzanan şeffaflık zincirini ciddi şekilde koparıyor.
Bilgiye erişimin bu şekilde kısıtlanması, vatandaşın satın aldığı ürünün gerçek maliyetini ve yolculuğunu takip etmesini imkansız hale getiriyor.
Tüketici dernekleri, yaşanan bu durumun basit birer dijital altyapı sorunu olmadığını savunarak konuya dair sert bir duruş sergiliyor.
Dernek temsilcileri, karekodlardaki bu karmaşayı “halkın denetim gücünden çekinen işletmelerin denetimi engelleme girişimi” olarak nitelendiriyor.
Fiyat istikrarının bozulduğu bir dönemde, tüketicinin en büyük silahı olan “bilinçli denetim” mekanizmasının bu tip yöntemlerle devre dışı bırakılması, işletmelerin fahiş kâr marjlarını gizleme çabası olarak değerlendiriliyor.
“GÖNÜLLÜ MÜFETTİŞ” DÖNEMİ
Hayat pahalılığı karşısında farkındalık kazanan tüketiciler, market reyonlarında karşılaştıkları usulsüzlüklere karşı artık daha aktif bir tutum sergiliyor.
Raftaki ürün ismiyle künyedeki bilgilerin uyuşmaması veya karekodların açılmaması gibi durumları titizlikle kayıt altına alan vatandaşlar, elde ettikleri dijital delilleri yetkili mercilere ulaştırarak sivil denetim mekanizmasını işletiyor.
Fahiş fiyat ve yanıltıcı etiketlerle mücadele kapsamında vatandaşlar, şikayetlerini öncelikli olarak ürünün tarladan rafa yolculuğunu takip edebildikleri HKS Mobil (Hal Kayıt Sistemi) uygulaması, doğrudan destek alabildikleri Alo 175 Tüketici Danışma Hattı ve tüm resmi süreçlerin takipçisi olan CİMER kanalları üzerinden yetkililere bildiriyor.
Tüketicilerin bu bilinçli duruşu, denetimlerin dijital kanıtlarla güçlenmesini sağlarken, piyasadaki şeffaflık arayışına da doğrudan katkı sunuyor.
CEZA YAĞMURU BAŞLADI
Ticaret Bakanlığı, fahiş fiyat uyguladığı tespit edilen meyve ve sebze satıcılarına toplamda 96,6 milyon TL ceza kesildiğini duyurdu.
Ancak “hayalet künye” yöntemiyle denetimi zorlaştıran işletmeler için ek yaptırımların gündeme gelebileceği belirtiliyor.
İlginizi çekebilir: TÜİK açıkladı: İhracatta fiyat artışı miktarı karşılamadı