Sayıştay denetçileri, eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu’nun görev süresinin bitimine iki gün kala imzalanan Ödemiş Entegre Katı Atık Yönetim Tesisi ek protokolünü mercek altına aldı.
31 Mart 2019 yerel seçimlerinden tam iki gün önce, yani 29 Mart 2019 tarihinde imzalanan ek protokolle Danıştay görüşü, İçişleri Bakanlığı kararı ve belediye meclisi onayı alınmadan imtiyaz sözleşmesinin kapsamının usulsüzce genişletildiği ve işletmeci firmaya haksız mali avantaj sağlandığı belgelendi.
Şirketin mali yükünün belediye sırtına yüklendiğini belirten Sayıştay denetçileri, raporun sonuç bölümünde doğrudan protokolün imza sahibi olan dönemin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu’nu hedef alarak, imza sahibi belediye başkanı hakkında derhal idari ve adli süreçlerin işletilmesi gerektiğini bildirdi.
SEÇİME İKİ GÜN KALA DÖRT İLÇENİN ATIĞI DEVREDİLDİ: BELEDİYEYE MALİ YÜK, FİRMAYA KATKI PAYI GÜVENCESİ
Sayıştay raporunda yer alan teknik detaylara göre süreç, Ödemiş Belediyesi ile yüklenici firma arasında 28 Kasım 2013’te imzalanan imtiyaz sözleşmesine İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 9 Kasım 2016’da dahil olmasıyla başladı.
Aziz Kocaoğlu’nun coluk çocuk koltuğu devretmesine iki gün kala imzalanan ek protokolle, tesise yalnızca Ödemiş’in değil; Kiraz, Beydağ, Tire ve Bayındır ilçelerinin evsel atıkları da dahil edildi.
Büyükşehir Belediyesi’nin sorumluluk alanı devasa boyutta genişletilmesine rağmen firmadan alınacak katkı payının artırılmadığına dikkat çeken Sayıştay, kentin diğer atık tesislerinde belediyenin yüksek kira ve hasılat payı elde ettiğini, Ödemiş’te ise net kârın sadece yüzde 3,8’i gibi düşük bir oranla sınırlandırıldığını saptadı.
Tesis yatırım maliyetinin amortisman yoluyla belediyeden tahsil edilmesine imkan tanıyan sözleşme yapısının kurumu mali olarak sürdürülemez bir yüke soktuğu vurgulandı.
BÜROKRATLAR DİSİPLİNE SEVK EDİLDİ, İMZAYI ATAN BELEDİYE BAŞKANI İÇİN İŞLEM YAPILMADI
Denetim raporunda kamu kaynaklarının korunması adına geçmişte yürütülen bürokratik soruşturmalara da ışık tutuldu. Söz konusu usulsüz işlemler sebebiyle dönemin daire başkanı, genel sekreter yardımcısı ve genel sekreteri hakkında disiplin soruşturmaları açıldığı ancak eylemin üzerinden iki yıllık zam zamanaşımı süresi geçtiği için disiplin cezası uygulanamadığı aktarıldı.
Adli soruşturma açılması amacıyla Valilik makamına yapılan başvurulardan da soruşturma izni çıkmadığı hatırlatılırken, bürokratlar hakkında işlem tesis edilmeye çalışılmasına karşın devasa kamu zararına yol açan ek protokolün bizzat altına imza atan belediye başkanı hakkında hiçbir idari ve adli sürecin başlatılmadığına dikkat çekildi. Denetçiler, bu durumun hukuki sorumluluk ilkeleriyle bağdaşmadığını kaydederek Kocaoğlu hakkında adli mekanizmaların derhal devreye sokulması gerektiğini vurguladı.
İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ’NİN SAVUNMASI YETERSİZ BULUNDU
Sayıştay’ın ağır tespitleri karşında savunma veren İzmir Büyükşehir Belediyesi yönetimi, sözleşmenin kamu hizmetinin sürekliliği ve çevre sağlığı ilkeleri doğrultusunda yürütüldüğünü bildirdi.
Tesisin sadece Ödemiş’in atıklarıyla teknik ve ekonomik açıdan ayakta kalamayacağını savunan belediye idaresi, yapılan hamlenin firmaya avantaj sağlamak için değil bölgesel bertaraf hizmetinin kesintisiz sürmesi amacıyla kurgulandığını ve kapasite artışının yeni bir imtiyaz doğurmadığını ifade etti.
Belediyenin bu yanıtını reddeden Sayıştay, mevzuat dışı ilçelerin aynı imtiyaz şartlarıyla tesise yönlendirilmesinin fiilen yeni bir imtiyaz alanı yarattığını yineleyerek, belediye haklarını koruyacak yasal düzenlemelerin derhal yapılması ve sorumlular hakkında adli süreçlerin eksiksiz işletilmesi yönündeki nihai kararını korudu.