Sosyal güvenlik sisteminde mali dengeleri ve yüz binlerce emeklinin yasal statüsünü doğrudan etkileyecek kapsamlı bir idari inceleme süreci başlatıldı. SGK müfettişleri ve denetmenleri, özellikle EYT düzenlemesinin yürürlüğe girmesinin ardından emeklilik hakkı kazanan sigortalıların dosyalarında geriye dönük “fiili çalışma” taraması gerçekleştiriyor.
Kurumsal verilere göre, denetimlerin ana odağını, yasal ilk tescil tarihinde 18 yaşından küçük olup aile şirketlerinde veya akrabalarına ait işletmelerde sigorta girişi yapılmış olan kişiler oluşturuyor.
Bu taramalar neticesinde sahte veya fiiliyata dayanmayan prim günleri saptanan emeklilerin aylıkları kesilerek adli ve mali yaptırım süreci işletilecek.
İnceleme Merkezinde “18 Yaş Altı Aile İçi Sigortalılık” Var
SGK Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen denetimlerde, geçmiş yıllarda çocuk yaşta yapılan sigorta başlangıçlarının 5510 sayılı Kanun’un kurumsal şartlarına uygunluğu denetleniyor. Müfettişlerin inceleme algoritmasında şu teknik detaylar yer alıyor:
- Fiili Çalışma Kriteri: 18 yaşından küçükken sigortalı gösterilen çocukların, söz konusu dönemde okul hayatı ile iş yeri lokasyonunun fiziki olarak uyumlu olup olmadığı,
- Akran ve Bordro Taraması: Aynı dönemde işletmede çalışan diğer personelin resmi bordroları ve ifadeleri incelenerek, çocuğun gerçekten fiilen o iş yerinde görev yapıp yapmadığı saptanıyor.
Denetimler sonucunda, sadece kağıt üzerinde (naylon sigorta) yapıldığı belirlenen sigortalılık süreleri, sigortalının toplam prim gün sayısından hukuken düşülecek. Prim günü emeklilik sınırının altına gerileyen kişilerin ise kurumsal emeklilik hakları tamamen iptal edilecek.
Sadece Emeklilik İptal Edilmeyecek: Ödenen Aylıklar Geri İstenecek
Sosyal güvenlik ve tüzük hukuku uzmanları, usulsüz sigortalılık tespiti halinde ortaya çıkacak mali tablonun vatandaşlar açısından ağır kurumsal sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.
SGK’nın yasal mevzuatı uyarınca, sahte sigorta ile emekli olduğu saptanan kişilerden sadece maaş kesme cezası uygulanmıyor; aylığın bağlandığı ilk günden itibaren kurumsal hesaplara yatırılan tüm emekli maaşları ile bayram ikramiyeleri, “haksız kazanç” kapsamında yasal faizi işletilerek kişilerden toplu olarak tahsil ediliyor.
Ayrıca usulsüz tescil yapılan iş yerlerine de idari para cezaları tatbik ediliyor.
Geçtiğimiz Yıl 12 Bini Aşkın Kişinin Emekliliği İptal Edildi
SGK kurumsal veri tabanından elde edilen istatistiklere göre, kurumun sahte sigortalılıkla mücadelesi yeni bir olgu değil. 2024 yılı genelinde yapılan çeşitli sektörel denetimler, ihbarlar ve mahkeme kararları neticesinde, farklı gerekçelerle usulsüzlük saptanan toplam 12 bin 209 kişinin emeklilik işlemi resmi olarak iptal edildi.
Ancak EYT dosyalarına yönelik başlatılan bu yeni ve dikey denetim dalgasıyla birlikte, iptal istatistiklerinin önümüzdeki aylarda daha yüksek sayılara ulaşabileceği öngörülüyor. Bölge müdürlüklerindeki dosya bazlı incelemeler ve denetim süreçleri kesintisiz olarak devam ediyor.