ABD ve İran arasında uzun süredir kopuk olan diplomatik kanallar, Umman’ın arabuluculuğunda yeniden açıldı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff zirve için Muskat’a ulaşırken, heyette Jared Kushner’in de yer alması Washington’ın sürece verdiği stratejik önemi gözler önüne serdi.
Orta Doğu’da askeri hareketliliğin zirve yaptığı bir dönemde, diplomasi cephesinden kritik bir hamle geldi. İran resmi haber ajansı IRNA, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin görüşmelere katılmak üzere Umman’a ulaştığını duyurdu. Hemen ardından Rus ajansı TASS, ABD heyetini taşıyan uçağın da Maskat’a iniş yaptığını bildirdi.
Zirvenin en dikkat çekici ayrıntısı ise Alman haber ajansı DPA’nın geçtiği “Jared Kushner” bilgisi oldu; Trump’ın damadı ve bölgeyi yakından tanıyan ismi Kushner’in de Witkoff’a eşlik edeceği teyit edildi.
TAHRAN’DAN “CİDDİYET”, BEYAZ SARAY’DAN “SEÇENEK” MESAJI
Müzakereler başlamadan önce tarafların sözcüleri üzerinden karşılıklı restleşmeler ve beklentiler dile getirildi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bakai, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda ABD’ye “gerçekçilik” çağrısında bulunarak, “Adil ve her iki taraf için kabul edilebilir bir anlaşma hedefiyle masadayız” dedi.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise Başkan Trump için diplomasinin her zaman ilk seçenek olduğunu vurgulasa da açık kapı bırakmayı ihmal etmedi. Leavitt, nükleer kapasitenin tamamen durdurulması konusundaki kararlılığı hatırlatarak, “Başkan, İran’a diplomasi dışında da birçok seçeneği bulunduğunu bizzat anımsatmıştır” ifadelerini kullandı.
MASADAKİ BÜYÜK ÇATIŞMA: GÜNDEM NE OLACAK?
Görüşmelerin yapılması konusunda uzlaşılsa da tarafların masaya getirdiği dosyalar arasında derin uçurumlar bulunuyor. ABD tarafı, nükleer başlığın yanına İran’ın bölgesel nüfuzunu kırmayı hedefleyen ek maddeler eklemek istiyor.
Washington’ın Şartları: ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, müzakerelerin nükleer sınırları aşması gerektiğini belirterek şu başlıkları işaret etti:
- Nükleer programın tamamen denetim altına alınması,
- Balistik füze kapasitesinin sınırlandırılması,
- Bölgedeki silahlı gruplara (vekil güçlere) verilen desteğin kesilmesi,
- İran’ın iç politikadaki uygulamaları ve insan hakları başlıkları.
TAHRAN’IN TUTUMU
İran tarafı ise bu genişletilmiş gündeme sert bir şekilde karşı çıkıyor. Dışişleri Bakanı Arakçi’nin ajandasında sadece nükleer anlaşmanın (JCPOA) yeniden canlandırılması ve yaptırımların kaldırılması bulunuyor. Tahran yönetimi, görüşmelere “güçlü bir pozisyondan” katıldıklarını belirterek, odak noktasının nükleer dosyadan sapmasına izin vermeyeceklerini vurguluyor.
GERİLİM VE UMUT ARASINDAKİ İNCE ÇİZGİ
Bu diplomatik girişim, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığını tahkim ettiği ve Ukrayna savaşının küresel dengeleri sarstığı bir atmosferde gerçekleşiyor. Uzmanlar, taraflar arasındaki kronik güvensizliğe rağmen, Muskat temaslarının “gerilimi düşürme” (de-escalation) açısından hayati bir fırsat olduğu görüşünde birleşiyor.