ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda hem İran yönetimine zeytin dalı uzattı hem de İran’ın askeri müttefiklerine karşı dünyayı sarsacak bir ekonomik yaptırım ilan etti.
SİLAH SAĞLAYAN ÜLKELERE “SIFIR TOLERANS”
Donald Trump’ın en çarpıcı çıkışı, İran’a askeri destek veren ülkelere yönelik oldu.
ABD Başkanı, “İran’a askeri silah tedarik eden herhangi bir ülkeye, ABD’ye sattığı tüm mallar üzerinden derhal %50 gümrük vergisi uygulanacaktır. Bu karar hiçbir muafiyet tanınmaksızın derhal yürürlüğe girmiştir” açıklamasında bulundu.
Bu hamle, özellikle bölgedeki silah ticaretini ve küresel tedarik zincirini doğrudan hedef alan bir “ekonomik atom bombası” olarak nitelendiriliyor.
“NÜKLEER TOZLARI BİRLİKTE TEMİZLEYECEĞİZ”
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın yer altındaki nükleer tesislerinin ABD Uzay Kuvvetleri tarafından saniye saniye takip edildiğini açıklayarak, nükleer faaliyetlerin tamamen sonlandırılacağı yeni bir dönemin sinyalini verdi.
Uzaydan yürütülen anlık izleme faaliyetlerine vurgu yapan Trump, “Saldırı tarihinden bu yana tesislere dokunulmadı; her şey uydularımızın sıkı gözetimi altında” diyerek bölgedeki denetim mekanizmasının kararlılıkla sürdürüldüğünü belirtti.
Washington ve Tahran arasında nükleer silahsızlanmaya yönelik radikal bir iş birliği modeline işaret eden Trump, yerin derinliklerine gizlenmiş tüm nükleer unsurların iki ülke tarafından ortaklaşa gün yüzüne çıkarılacağını vurguladı.
Donald Trump’ın nükleer kapasiteyi “toz” olarak niteleyerek kullandığı, “ABD ve İran, yer altına gizlenmiş tüm bu unsurları birlikte ortaya çıkaracak ve yok edecektir” ifadeleri, nükleer tesislerin tamamen tasfiyesine yönelik somut ve kolektif bir imha sürecinin kapıda olduğu şeklinde yorumlandı.
15 MADDELİK PLANDA NELER VAR?
İsrail basınından sızan 15 maddelik anlaşma taslağı, Orta Doğu’daki dengeleri yeniden şekillendirecek radikal maddeleri gün yüzüne çıkardı.
Belgelere göre İran, nükleer kapasitesinden tamamen vazgeçerek Natanz, İsfahan ve Fordo nükleer tesislerini tamamen devre dışı bırakmayı taahhüt ediyor.
Tahran yönetimi ayrıca; Hizbullah, Husiler ve Irak’taki milis gruplara sağladığı desteği kesmeyi, Hürmüz Boğazı’nı “serbest denizcilik bölgesi” statüsünde açık tutmayı ve füze programını menzil ve sayı sınırlamalarıyla yalnızca savunma amaçlı kalacak şekilde kısıtlamayı kabul ediyor.
Buna karşılık ABD tarafının sunduğu vaatler arasında, İran ekonomisine yönelik tüm yaptırımların kaldırılarak dondurulan varlıkların iade edilmesi en kritik başlık olarak öne çıkıyor.
Taslağa göre Washington, Buşehr’de sadece elektrik üretimi hedefleyen sivil bir nükleer proje için teknik destek sağlamayı ve İran menşeli ürünlere uygulanan gümrük tarifelerinde önemli hafifletmelere gitmeyi öngörüyor.
Bölgesel istikrar için tarihi bir fırsat olarak nitelendirilen bu taslak, her iki taraf için de karşılıklı ve ağır yükümlülükler içeren bir yol haritası sunuyor.
“ÇOĞUNDA ANLAŞTIK”
Trump, 15 maddelik planın büyük bir kısmında uzlaşı sağlandığını ve İran ile yakın işbirliği içinde çalışacaklarını vurguladı.
Analistler, Trump’ın “rejim değişimi” vurgusunun, Tahran yönetiminin Batı ile uyumlu yeni bir rotaya girmesi şartına dayandığını belirtiyor.
İlginizi çekebilir: Emek Örgütlerinden 1 Mayıs çağrısı: Gündoğdu’da tek yürek!