Merkez üssü Kahramanmaraş olan depremin ardından on kentte enkaz altında kalanları kurtarma ve cesetlerin çıkarılması çalışmaları aralıksız sürüyor. Öte yandan hekimler önlem alınmaması durumunda 2-3 gün içerisinde hiç görülmemiş olanlar dahil salgın hastalıkların ortaya çıkabileceğini vurgulayarak, acil önlemlerin hemen hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
DEMOKRAT GÜNDEM-Bölgede bulunan herkesi salgın hastalıklar konusunda uyaran uzmanlardan Doktor M. Enes Güneş, denetim, kontrol mekanizmalarının acilen hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.
"2-3 GÜNE SALGIN HASTALIKLAR BAŞLAYACAK, KEMİRGENLER ORTAYA ÇIKACAK"
Doktor M. Enes Güneş sosyal medya hesabından yaptığı açıklamalarla, yetkilileri, gönüllüleri, arama kurtarma ekiplerini ve bölgede sağ kurtulan vatandaşların salgın hastalıklar riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti. Doktor Güneş, "2-3 güne salgın hastalıklar başlayacak,kemirgenler ortaya çıkacak. Bölgede çalışan herkesin tetanoz ve kuduz aşısı olması gerekiyorl Fareler çıkacak demiştim ya, hiç beklenmedik hastalıklar görülebilir. Özellikle afetin 2. dalgası için enfeksiyon hastalıkları ve halk sağlığı uzmanlarının sahada olmasına ihtiyaç var" dedi.
Doktor Enes Güneş'in yaptığı uyarılar şu şekilde:
1) 2-3 güne salgın hastalıklar başlayacak, kemirgenler ortaya çıkacak. Çöplerin sıkıştırılıp ağzı kapatılıp derhal uzaklaştırılması çok kritik. Kedi-köpekleri besleyerek kontrol altına almak, açıkta gıda artığı bırakmamak çok önemli
2) İlk stoklar eriyince son kullanma tarihi geçmiş ürünler depolara çekilecek, buna muhakkak dikkat etmeleri lazım. Özellikle mamalarda ve az bilinen markalarda son kullanma tarihi geçmiş ürünlerle daha çok karşılaşılıyor. Birilerinin bunları sürekli kontrol etmesi lazım.
3) Çok acı ama köpekler ölülerin parçalanmış kolunu bacağını yemeye başlayacak. Biz Bozkurt'ta köpeklerin ağzından ölmüş selzedelerin kollarının bacaklarının toplandığını görmüştük ne yazık ki.
4- Motorize ekipler varsa onlar hasarlı bölgelere çok iyi giriyorlar, onları aktif kullanmak lazım. Çok hızlı malzeme taşıyabiliyorlar. Coğrafya çok geniş, motorize ekipler çok aktif kullanılmalı. Getir-Yemeksepeti vs. gönüllü kuryelerini görevlendirsinler para vereceklerine.
5) Demir kesme makası ve bilimum tersine inşaat materyali, tecrübeli inşaat ustası veya inşaat mühendisi marifetiyle çok iyi iş görür. İnşaat ustalarından çok yararlanılabilir. İnsan kaynağından ziyade ekipman yetersizliği oluyor. İnşaat işçilerini imalzemeleriyle çağırmak lazım.
Yardıma giden herkeste bir shift problemi var. Herkes gider gitmez çalışıyor ve ertesi güne bitap düşüyor ama devam edilmesi lazım. 48 saat çalışanlar oluyor ama verim çok düşüyor. Bu farkındalığı gönüllülerde yaratmak lazım. Öte yandan onlar da hastalanabiliyor orada ve gönüllülerin sağlık problemleriyle uğraşılıyor; bu çok gereksiz ve önlenebilir bir işgücü kaybı. Akdeniz milleti olduğumuz için insanlar beklemeye-dinlenmeye alışkın değiller ne yazık ki.
6) Bölgede çalışan herkesin tetanoz ve kuduz aşısı olması lazım çünkü tetanoz ve kuduzun ilacı yok ve inşaat parçacıklarından vücudu kesip 3-5 gün sonra acıyla öldürür bu hastalıklar. Eldivensiz iş yapılmamalı. Gerçekten enkazdan kurtarılanlarla enerji harcamak varken gönüllülerle uğraşmak çok acı veriyor insana. Gözlerini iyi koruması lazım herkesin. Çevreye her aşamada moloz vs yayılabilir; gönüllerin kalıcı görme kaybı yaşamaması lazım.
7) Su kaynakları çok kritik. Özellikle deprem dolayısıyla yeraltındaki çatlaklar suları kirletebilir. Öte yandan çevrede barajlar da var; o barajlar güvenlik açısından kontrol edilmiştir ama sağlık açısından da kontrol edilmeli.
8) Abdest alan vs. insanlarda bile birkaç gün içinde ishaller görülmeye başlanabilir. Çeşme suyu kültürü orada yaygın olabilir, depremden kurtulanlar hasbelkader çeşme suyu içip hasta olabilirler. Şadırvanların bağlı olduğu depolar derhal klorlanmalı. Basit bir klor seviye ölçme cihazı var sağlık müdürlüklerinde, onunla ölçüp depoyu klorluyorsun. 1 ton suya 1 klor tableti atmak lazım ama klor tabletini eriterek atmak lazım. Yoksa çözünmesi çok gecikiyor.
9- Sular paket su dahi olsa açıkta beklerse, iyi şartlarda saklanmazsa ishal yapabiliyor. Dağıtılan yemeklere konulan sular da aynı şekilde hasta edebiliyor. O yüzden suları yerden yüksekte ve üzeri opak bir örtü ile örtülerek muhafaza etmek gerekiyor.
10) Gıda yardımları iyi saklanmazsa akla gelmeyecek şekilde gıda zehirlenmeleri olabilir. Dağıtılan tavuklu-etli yemekler il dışından gelmiyor, orada yapılıyordur. 1. haftadan sonra depo koşulları iyi değilse veya havadaki tozu üzerlerine alırlarsa toplu zehirlenmeler olabilir
11) Koordinasyon için yeterli alan açılmıyor genelde. Her 1000 metrekare alan için 10 bin metrekarelik bir alan açmak gerek çünkü hem konaklama hem tuvalet-duş gibi ihtiyaçlar hem yeme-içme servisleri hem çöpler hem depo alanları hem koordinasyon merkezleri için büyük alanlara ihtiyaç duyuluyor.
12) Böyle durumlarda özellikle çocuklar çok ihmal ediliyor. Aileler kaybettikleri yakınların acısına düşüyorlar istemsizce, çocuklara çocuk psikologları acil destek olmalı yoksa bunun acısını 20 yıl sonra görmeye başlarız.
13) Enkaz kaldırılırken elektrik verilecek. Elastik çizmeler çok önemli. Yerdeki açık uçlardan, elektriğin olmadığı düşünülen yerlerden elektrik çarpmasıyla insanlar ölebilir. Bir anda olup biter. Özellikle ıslak elektrik hatları ölüme davetiye çıkarır. İnsanlar uyarılmalı
14) Gözlerde siperlikle çalışılması gerekiyor demiştim, özellikle enkaza fiziksel olarak girecek herkes için yanlış müdahaleler sonucu enkaz altında kalması veya molozlarla yaralanmalar çok tehlikeli. Gönüllü biri oradan bir yerini sakatlayıp kör olup dönebilir, hiç şakası yok.
15) Fareler çıkacak demiştim ya, hiç beklenmedik hastalıklar görülebilir. Özellikle afetin 2. dalgası için enfeksiyon hastalıkları ve halk sağlığı uzmanlarının sahada olmasına ihtiyaç var.
16) Ara ara belirli bölgelerin böceklere karşı ilaçlanması lazım hijyen açısından ama bunu yaparken doğal denge bozulacağı için birileri bu duruma karşı tetikte olmalı. Tarım Müdürlükleri'nin bu konuda yetişmiş elemanları var ama herkes enkaza odaklanmış durumda değildir inşallah.
17) 2. el kıyafetler başta olmak üzere uyuz vakaları görülebilir ama insanlara bunu anlatamıyoruz, herkes hala kullanmadığı kıyafetleri yollamaya çalışıyor iyi niyetle. Bu noktada insanları kırmamak da afet yönetiminin bir parçası. Bu bile organizasyon gerektiren bir durum.