Adalet sisteminde verimliliği artırmayı hedefleyen yeni yargı paketi kapsamında, mahkemelerdeki hantal işleyişi sona erdirecek “Sıfır Gecikme” modeli resmen başlatıldı.
Özellikle toplumsal barışı doğrudan etkileyen boşanma, kira uyuşmazlıkları ve on yıllarca süren kadastro davalarını hızlandırmayı amaçlayan sistem, “Yargının Etkinliği Büroları” aracılığıyla 7/24 denetlenecek.
“Yargının etkinliği büroları” devreye giriyor
Yeni modelin kalbinde yer alan Yargının Etkinliği Büroları, UYAP sistemi üzerinden elde edilen sayısal verilerle mahkemelerin performansını anlık olarak izleyecek.
Bu bürolar sadece istatistik tutmakla kalmayacak; geciken her davanın röntgenini çekerek şu soruların yanıtını arayacak:
- Dosya hangi aşamada (bilirkişi, tebligat, tanık dinleme vb.) tıkandı?
- Gecikme, personel eksikliğinden mi yoksa usul hatalarından mı kaynaklanıyor?
- Davayı hızlandırmak için hangi yasal yöntemler devreye alınmalı?
Başsavcılara “Performans” sorumluluğu
Yeni sistemde idari sorumluluk en üst düzeye çekildi. Artık Adalet Komisyonları ve Cumhuriyet Başsavcıları, kendi yargı çevrelerindeki gecikmelerden doğrudan sorumlu olacak.
Hazırlanacak yıllık genel ve birim bazlı raporlar doğrultusunda; iş yükü fazla olan mahkemelere yeni hakim-savcı atamaları yapılacak veya personel desteği acilen planlanacak.
Bu sayede, yargıdaki insan kaynağı mevcut iş yoğunluğuna göre dengeli bir şekilde dağıtılacak.
Boşanma ve kira davalarında hızlı çözüm
Özellikle son yıllarda rekor seviyeye ulaşan kira uyuşmazlıkları ve aile birliğini etkileyen boşanma davaları, yeni modelin öncelikli “hızlı takip” listesinde yer alıyor.
Erken uyarı mekanizmalarıyla, bu tip davaların “makul süreyi” aşması durumunda sistem ilgili başsavcılığı uyaracak. Amaç, davanın sürüncemede kalarak tarafların manevi ve maddi kayıplarının büyümesini engellemek.
Analiz ve raporlama süreci nasıl işleyecek?
Yargının Etkinliği Büroları tarafından hazırlanan verimlilik raporları, sadece mevcut durumu saptamayacak; aynı zamanda geleceğe dair bir perspektif sunacak. Raporda yer alan verilere göre;
- Yeni Mahkeme İhtiyacı: İş yükünün yoğunlaştığı bölgelerde yeni mahkemelerin kurulması hızlandırılacak.
- Kadro Dağılımı: Hakim ve savcıların uzmanlık alanlarına göre daha etkin görevlendirilmesi sağlanacak.
- Koordinasyon: Tıkanıklık yaşanan birimlerle doğrudan temas kurularak çözüm odaklı koordinasyon sağlanacak.