Nöbetçi Eczaneler
Türkiye’de sosyal güvenlik sisteminin en çok tartışılan konularından biri olan emekli maaşları için kapsamlı bir “hakkaniyet” düzenlemesi yolda. Özellikle 2008 yılından sonra düşen aylık bağlama oranları nedeniyle tabanda biriken maaş adaletsizliği, yeni bir sistemle giderilmeye hazırlanıyor.
SGK Uzmanı Murat Bal, katıldığı canlı yayında yaptığı açıklamalarla, 3600 gün ile 9000 gün prim ödeyenin aynı maaşı alması döneminin kapanacağının sinyalini verdi.
1 Milyondan 5 Milyona: En Düşük Maaş Çıkmazı
Sistemin mevcut tablosunu rakamlarla ortaya koyan Bal, 2019 yılında 1.000 TL olarak başlayan “en düşük emekli aylığı” uygulamasından yararlanan kişi sayısının 5 milyona ulaştığına dikkat çekti. Bal, bu artışı şu sözlerle değerlendirdi:
“Bu sayının 5 milyona yükselmesi ekonomi ve sosyal güvenlik sistemi açısından sağlıklı bir tabloyu yansıtmıyor. Daha çok kişinin ‘en az ücreti’ alması yerine, sistemin yukarı doğru kademeli bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.”
Yeni İlke: “Az Prim Ödeyene Az, Çok Prim Ödeyene Çok Maaş”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in de işaret ettiği “prim-maaş dengesizliği” reformun ana odağını oluşturuyor.
Mevcut sistemde 9000 gün Bağ-Kur primi ödeyen bir vatandaşın, çok daha az prim ödeyenle aynı seviyede maaş almasının büyük bir adaletsizlik olduğunu vurgulayan Murat Bal, yeni çalışmanın temelini açıkladı: “Yeni düzenlemede ‘Az prim ödeyene az maaş, çok prim ödeyene çok maaş’ ilkesi esas alınacak. Ancak burada en kritik eşik, mevcut 20 bin liralık en düşük emekli maaşının altına düşülmemesi ve bu seviyenin üzerine bir kademelendirme inşa edilmesidir.”
Aylık Bağlama Oranı (ABO) Mağduriyeti Giderilecek mi?
2008 yılı sonrası düşürülen aylık bağlama oranlarının ciddi hak kayıplarına yol açtığını belirten Bal, çarpıcı bir kıyaslama yaptı:
1999 Öncesi: 10 bin TL maaşla çalışırken 7 bin TL emekli aylığı bağlanıyordu.
2008 Sonrası: 10 bin TL maaşla çalışan birine bugün sadece 3 bin 500 TL emekli aylığı bağlanıyor.
Bal, kök maaşların bugün 11-12 bin TL seviyelerinde kaldığını, 20 bin TL ödemenin Hazine desteğiyle sağlandığını hatırlatarak, yeni düzenlemenin bu kök maaş sorununu “gelir desteği” ile sürdürülebilir hale getirmesini beklediğini ifade etti.
Gözler SGK’da: Düzenleme Ne Zaman Açıklanacak?
Türkiye genelinde emekli maaşı ortalamasının 25 bin liranın altında kaldığını belirten Bal, SGK bünyesinde yürütülen teknik çalışmanın yakın zamanda kamuoyuna sunulmasını bekliyor. Uzmanlara göre, yeni sistemle birlikte yüksek prim ödeyenlerin motivasyonu artırılacak ve sistemdeki “herkes asgaride birleşiyor” algısı kırılacak.