ABD ve İran masaya oturuyor, adres Türkiye değil

ABD ile İran arasında çıkmaza giren nükleer müzakerelerde beklenen adım atıldı. Türkiye’de yapılması planlanan görüşmelerin adresi, son dakika kararıyla Umman’a kaydırıldı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ve Beyaz Saray, görüşmelerin 6 Şubat Cuma günü Maskat’ta başlayacağını resmen doğruladı.

Dünya kamuoyunun yakından takip ettiği ABD-İran nükleer müzakerelerinde “yer ve format” krizi aşıldı. Taraflar, cuma günü Umman’ın başkenti Maskat’ta bir araya gelme konusunda mutabakata vardı.

Gelişmeyi ilk duyuran isim İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi oldu. Sosyal medya hesabından bir açıklama yapan Erakçi, “ABD ile nükleer görüşmelerin cuma günü sabah saat 10.00 civarında Maskat’ta yapılması planlanıyor. Gerekli tüm düzenlemeleri yapan Ummanlı kardeşlerimize minnettarım” ifadelerini kullandı.

Erakçi’nin açıklamasının hemen ardından Washington hattından da doğrulama geldi. Beyaz Saray’dan yapılan yazılı açıklamada, bir yetkili ABD ile İran arasındaki nükleer müzakerelerin 6 Şubat Cuma günü Maskat’ta gerçekleştirileceğini bildirdi.

PLANLANAN ADRES TÜRKİYE’YDİ

Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgilere göre, görüşmenin ilk planlamasında ev sahibi ülke Türkiye’ydi. Orijinal planda, bazı Arap ve Müslüman ülkelerin de “gözlemci” statüsünde katılacağı bir format öngörülüyordu. Ancak süreç içerisinde yaşanan anlaşmazlıklar ibreyi Umman’a çevirdi.

İran basınında yer alan haberlere göre, Maskat’taki görüşme “dolaylı formatta” yürütülecek. Tahran yönetimi, masadaki gündemi “nükleer dosya” ve “İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması” ile sınırlı tutmak istiyor.

PERDE ARKASINDAKİ “RESTLEŞME” İDDİASI

Zirve öncesinde ABD basınında yer alan iddialar ise perde arkasında yaşanan gerilimi gözler önüne serdi. ABD’li yetkililere dayandırılan haberlere göre, Washington yönetimi görüşmenin yerinin ve formatının değiştirilmesi taleplerine ilk etapta sıcak bakmadı.

ABD’li yetkililerin, sürecin tıkandığı noktada İran tarafına, “Ya belirlenen formatta olur ya da hiç olmaz” şeklinde rest çektiği, İran tarafının ise buna “Tamam, o zaman hiç yok” yanıtını verdiği öne sürüldü. Ancak ABD’li yetkililerin, İran’ın ilk formata veya müzakere zeminine dönmeye istekli olması halinde görüşmeye hazır olduklarını iletmeleriyle krizin aşıldığı belirtiliyor.

WASHİNGTON: “HIZLI ANLAŞMA İSTİYORUZ, YOKSA…”

Maskat’ta kurulacak masada tarafların ajandaları ise oldukça farklı. ABD, İran ile hızlı bir şekilde “gerçek” bir anlaşmaya varmak istiyor. ABD’li yetkililer, aksi takdirde “başka seçeneklere yönelebilecekleri” uyarısında bulunuyor.

Washington’ın talebi, görüşmelerin sadece nükleer programla sınırlı kalmaması yönünde. ABD; İran’ın balistik füze programının ve Orta Doğu’da finanse ettiği vekil güçlerin (proxy) faaliyetlerinin de müzakere masasına dahil edilmesini şart koşarken, Tahran bu başlıkları görüşme dışı tutmakta ısrar ediyor.

6 Şubat Cuma günü Maskat’ta başlayacak görüşmelerin, bölgedeki tansiyonu düşürüp düşürmeyeceği merak konusu.