“Fransız Modeli” ayarı: Vekile kesinti ve giriş yasağı geliyor

Meclis İçtüzüğü değişikliği çalışmaları kapsamında, Genel Kurul düzenini bozan milletvekillerine yönelik yaptırımların ağırlaştırılması planlanıyor. Fransa Parlamentosu’ndaki sistemin örnek alındığı taslak çalışmaya göre; hakaret ve tehdit gibi suçlarda uyarı cezasına ek olarak maaş kesintisi, oturumlara katılmama ve Meclis kampüsüne giriş yasağı gibi “cep yakan” cezalar masada.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) yasama faaliyetlerinin daha etkin yürütülmesi ve Genel Kurul’daki gerginliklerin önlenmesi amacıyla başlatılan içtüzük değişikliği çalışmalarında önemli bir viraja girildi. Meclis Araştırma Hizmetleri Başkanlığı tarafından hazırlanan rapora göre, mevcut disiplin cezalarının caydırıcılığını artırmak için “maddi yaptırım” odaklı yeni bir model üzerinde duruluyor.

FRANSA MODELİ: “DÖRT DERECELİ” YAPTIRIM

İktidar kulislerinden yansıyan bilgilere göre, yeni düzenlemede Fransa Parlamentosu’nda uygulanan disiplin modeli referans alınıyor. Buna göre, hafiften ağıra doğru ilerleyen “dört dereceli” bir ceza sistemi hayata geçirilecek. Mevcut sistemde uygulanan “uyarı” ve “Meclis’ten geçici çıkarma” cezalarına, milletvekillerinin maaşlarını ve yasama faaliyetlerini doğrudan etkileyecek yeni maddeler eklenecek.

UYARI ALANIN MAAŞI KESİLECEK

Hazırlanan yeni taslak, disiplin suçlarını sadece idari birer yaptırım olmaktan çıkarıp doğrudan milletvekillerinin özlük haklarını etkileyen maddi bir boyuta taşıyor. Bu kapsamda, kürsüde uygunsuz davranış sergileyen veya sözlü sataşmada bulunan bir milletvekili, tutanaklara geçen bir “uyarı” alması durumunda bir aylık maaşının dörtte birini kaybedecek. Eylemin ağırlığına göre verilen kınama cezasında ise bu kesinti oranı maaşın yarısına kadar yükselecek.

Sistemin en ağır yaptırımı olan “geçici çıkarma” ise hem maddi hem de idari kısıtlamaları beraberinde getiriyor. Meclis düzenini bozan, fiili saldırıda bulunan veya ağır hakaret eden vekillerin iki ay boyunca maaşlarının yarısı kesilecek. Maddi kaybın yanı sıra, cezalandırılan vekil 15 birleşim boyunca Genel Kurul çalışmalarından menedilirken, bu süre zarfında Meclis yerleşkesine girişi de tamamen yasaklanacak.

TEKRARINDA CEZA KATLANACAK

Düzenlemede “tekerrür” (tekrar) hükmü de yer alıyor. Aynı disiplin suçunu işleyerek ikinci kez geçici çıkarma cezası alan milletvekili için Meclis’e giriş yasağı ve oturumlara katılmama süresi 30 birleşime çıkarılacak. Cezaların özellikle; kürsüde uygunsuz davranış, hakaret, tehdit ve Meclis çalışmalarını engelleme fiillerinde uygulanması öngörülüyor.

KANUNLAR KOMİSYONDA PİŞECEK

Yeni içtüzük çalışması sadece disiplin cezalarıyla sınırlı kalmayacak. Yasama kalitesini artırmak amacıyla kanun yapım sürecinde de değişikliğe gidilmesi planlanıyor. Buna göre, kanun tekliflerinin Genel Kurul’dan ziyade ihtisas komisyonlarında daha detaylı görüşülüp olgunlaştırılmasını sağlayan bir model üzerinde çalışılıyor.

AYM “MAAŞ KESİNTİSİNİ” İPTAL ETMİŞTİ

Hatırlanacağı üzere, 2018 yılında yapılan benzer bir düzenlemeyle milletvekillerine disiplin cezası olarak maaş kesintisi getirilmiş, ancak Anayasa Mahkemesi (AYM) bu düzenlemeyi iptal etmişti. Yeni çalışmada, AYM’nin iptal gerekçelerinin dikkate alınarak daha sağlam bir hukuki zemin oluşturulması hedefleniyor.