Nobel Haftası’nın açılışı İsveç’in başkenti Stockholm’deki Karolinska Enstitüsü’nde düzenlenen törenle gerçekleşti.
2026 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü, beyin hücrelerinin ve sinir ağlarının ışık kullanılarak kontrol edilmesine imkan tanıyan optogenetik teknolojisinin mimarları Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel arasında paylaştırıldı. Üç bilim insanı, tıp alanındaki bu tarihi keşifleriyle birlikte 12 milyon İsveç kronluk (yaklaşık 1,2 milyon dolar) para ödülünün de sahibi oldu.
Nörobilimde Devrim: Hücreler Işıkla Yönetiliyor
Ödüle layık görülen araştırmacıların imza attığı optogenetik yöntemi, ışığa duyarlı iyon kanallarının genetik mühendislikle nöronlara entegre edilmesi esasına dayanıyor. Bu sayede bilim insanları, canlı dokulardaki beyin hücrelerini ve sinir hatlarını milisaniyeler seviyesinde ışıkla uyarabiliyor ya da bastırabiliyor. Yöntem; Parkinson, depresyon, epilepsi ve bağımlılık gibi nörolojik ile psikiyatrik hastalıkların hücresel mekanizmalarının çözülmesinde tıp tarihinin en önemli kırılma noktalarından biri kabul ediliyor.
Geçen Yıl Bağışıklık Sistemi Öne Çıkmıştı
Nobel Tıp Ödülü geçtiğimiz yıl, vücudun kendi dokularına saldırmasını engelleyen mekanizmalar üzerindeki çalışmalarıyla Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell ve Shimon Sakaguchi’ye verilmişti. Bilim insanlarının “periferik bağışıklık toleransı” alanındaki buluşları; tip 1 diyabet, romatoid artrit ve lupus gibi otoimmün hastalıkların anlaşılmasında kritik rol oynamıştı.
Ödül Maratonu Hafta Boyunca Sürecek
Nobel Haftası kapsamında heyecan önümüzdeki günlerde açıklanacak diğer branşlarla devam edecek. Resmi takvime göre salı günü Fizik, çarşamba günü Kimya, perşembe günü ise Edebiyat ödülü kamuoyuna duyurulacak. Cuma günü açıklanacak olan Nobel Barış Ödülü’nün ardından 2026 Nobel maratonu, 12 Ekim Pazartesi günü Ekonomi Ödülü’nün ilanıyla tamamlanacak.