Dünya ekonomisinin dev aktörü Çin, merakla beklenen 15. Beş Yıllık Planı’nı (2026-2030) yıllık parlamento toplantısında kamuoyuna duyurdu.

Pekin yönetiminin yeni stratejisinde “ekonomik büyüme” kadar “ulusal güvenlik” ve “stratejik kontrol” kavramları ön plana çıkıyor. Kritik madenler üzerindeki hegemonyayı pekiştirmeyi ve gıda arzını garantiye almayı hedefleyen plan, küresel piyasalarda dengeleri değiştirecek sinyaller barındırıyor.

Çin Halk Cumhuriyeti, önümüzdeki beş yılın ekonomik ve endüstriyel rotasını belirleyen 15. Beş Yıllık Planı’nı ilan etti. Yeni yol haritası, Pekin’in dış dünyaya bağımlılığı azaltma ve stratejik kaynaklar üzerindeki denetimini artırma arzusunu net bir şekilde ortaya koyuyor. Enerjiden tarıma, ağır sanayiden temiz teknolojiye kadar her alanda “öz yeterlilik” mesajı veriliyor.

KRİTİK MADENLERDE ‘İHRACAT KONTROLÜ’ DÖNEMİ

Pekin yönetimi, nadir toprak elementleri ve kritik minerallerdeki küresel tekelini korumak için vites artırıyor. Yeni planda, temiz enerji projelerinin vazgeçilmezi olan bakır, alüminyum ve nadir minerallerin kontrolü stratejik bir hedef olarak tanımlandı.

Mevcut ihracat kontrol sisteminin “iyileştirileceği” vurgusu, Batılı ülkeler için tedarik zinciri risklerini yeniden gündeme taşırken; Çin, bakır ve demir cevheri gibi kalemlerde ithalat bağımlılığını kırmak için yerli maden arama faaliyetlerine dev bütçeler ayıracağını açıkladı.

KARBON HEDEFLERİNDE ‘YUMUŞAMA’, KÖMÜRDE ‘ZİRVE’ MESAİSİ

Çin’in çevre politikalarında ise daha pragmatik bir tutum izlediği görülüyor. Yeni planda karbon yoğunluğunu azaltma hedefi yüzde 17 olarak belirlenirken, bu oranın önceki hedeflerin gerisinde kalması dikkat çekti. En radikal değişiklik ise kömür stratejisinde yaşandı.

Önceki metinlerde yer alan “tüketimi azaltma” ifadesi yerini, tüketimin önümüzdeki beş yıl içinde “zirve yapması” hedefine bıraktı. Pekin, 2030 yılına kadar toplam enerji tüketiminin yüzde 25’ini fosil olmayan kaynaklardan karşılamayı planlasa da enerji güvenliğini sağlamak adına kömür ve gaz projelerine hız vermeye devam edecek.

GIDA GÜVENLİĞİNDE 725 MİLYON TONLUK HEDEF

Nüfus artışı ve azalan tarım arazileri karşısında Çin, gıda arzını “milli güvenlik” meselesi olarak tanımladı. 2030 yılı tahıl üretim hedefi 725 milyon tona çıkarılırken, bu devasa rakama yüksek verimlilik sunan tarım teknolojileriyle ulaşılması planlanıyor. Hayvancılık sektöründe kapasite düzenlemesine giden Pekin, süt ve sığır eti üreticilerini ise devlet desteği kapsamına aldı.

ENERJİ HATTI: RUSYA İLE ‘ERKEN ÇALIŞMA’ DEVAM EDİYOR

Enerji arz güvenliği kapsamında, yıllık 200 milyon tonluk iç petrol üretiminin korunması ve stratejik stokların artırılması kararlaştırıldı. Rusya ile yürütülen ancak fiyat tartışmaları nedeniyle yavaşlayan “Power of Siberia 2” doğalgaz boru hattı projesinde “erken çalışmaların” süreceği belirtilerek, enerji rotasının kuzeye kaydırılacağı sinyali verildi.