Küresel piyasalarda tırmanan petrol ve doğalgaz fiyatları, Türkiye’nin dev enerji ithalatı faturasını kabartarak iç piyasada yeni bir zam dalgasını gündeme taşıdı.
Yıllık 55-60 milyar metreküplük tüketimini boru hatları ve LNG ithalatıyla karşılayan Türkiye’de, yükselen maliyetler ve sübvansiyon yükü nedeniyle BOTAŞ’ın sermayesi 200 milyar TL’den 350 milyar TL’ye çıkarıldı.
Kış aylarının yaklaşmasıyla birlikte artan tüketimin ithalat maliyetlerini daha da tırmandıracağını belirten enerji sektörü uzmanları, konutlarda kademeli tarife uygulamasına rağmen zam ihtiyacının kaçınılmaz hale geldiğini aktardı. Piyasada 2027 yılı enflasyon hedefiyle uyumlu yüzde 21’lik fiyat artışı senaryosu tartışılmaya başlandı.
KÜRESEL GAZ FİYATLARI REKOR KIRDI: BOTAŞ’IN İTHALAT FATURASI KABARDI
Orta Doğu’daki gerilim ve enerji piyasalarındaki dalgalanmalar, petrolün yanı sıra doğalgaz fiyatlarını da tarihi seviyelere taşıdı.
Avrupa gösterge fiyatı olan Hollanda TTF’de gazın metreküp fiyatının 1 doları aştığını belirten enerji sektörü uzmanları, Türkiye’nin ithalat yapısına dikkat çekti. İthalat kontratlarının dinamiklerini değerlendiren uzmanlar, “BOTAŞ’ın petrole endeksli kontratlarında Brent petrol, Avrupa gaz ticaret merkezlerine endeksli kontratlarında ve spot LNG alımlarında TTF fiyatları doğalgazın ithalat fiyatının belirlenmesinde etkili oluyor. Petrol ve doğalgaz fiyatlarının aynı dönemde yükselmesi, BOTAŞ’ın farklı kaynaklardan sağladığı gazın ağırlıklı ortalama ithalat maliyetini artırıyor” şeklinde konuştu.
KIŞ AYLARINDA LNG İTHALATI VE MALİYET BASKISI TIRMANACAK
Soğuk havaların etkisiyle konut ve ticarethanelerde tavan yapacak doğalgaz talebi, Türkiye’yi boru gazının yanı sıra spot piyasadan daha yüksek maliyetli sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) alımına yöneltecek.
Kış sezonuna ilişkin riskleri paylaşan uzmanlar, “Bu tüketimin karşılanması için LNG ithalatı gündeme gelecek. Buna bağlı olarak Türkiye’nin LNG tedarik maliyetleri artacak. Bu da doğalgazda belirgin bir maliyet baskısı oluşturacaktır” değerlendirmesinde bulundu. Rusya, Azerbaycan, ABD, Cezayir ve Fransa’dan tedarik edilen gazın artan maliyetleri iç piyasada faturaya yansıma ihtimalini kuvvetlendiriyor.
ZARAR EDEN BOTAŞ’A 150 MİLYAR TL’LİK SERMAYE TAKVİYESİ
İthalat maliyetleri tırmanırken iç piyasadaki sübvansiyonların sürdürülmesi, devletin enerji devi BOTAŞ’ın bilançosunda devasa zararlar oluşturdu.
Şirketin sermayesinin 150 milyar liralık artışla 350 milyar liraya yükseltilmesini değerlendiren uzmanlar, hamlenin zorunlu bir mali adım olduğunu kaydetti. Sermaye artışının perde arkasını aktaran uzmanlar, “BOTAŞ’ın doğalgaz ithalat maliyetleri artıyor. BOTAŞ, iç piyasada aynı oranda doğalgaz satış fiyatlarını artırmıyor. Başta konutlar olmak üzere belli ölçüde sübvansiyonlar sürüyor. Şirketin bu nedenle 2026 yılını da zararla kapatması bekleniyor. Bu koşullarda bir anlamda zorunlu olarak sermayesini artırdı. 200 milyar TL’den 350 milyar TL’ye çıkardı” ifadelerini kullandı.
KONUTLARA KADEMELİ TARİFE VE YÜZDE 21’LİK ZAM BEKLENTİSİ
Sübvansiyon yükünü hafifletmek adına konutlarda hayata geçirilen kademeli tarife modelinin geniş kitlelerin faturasını artıracağını vurgulayan sektör temsilcileri, yeni yılda enflasyon hedefli bir zam ayarlanmasının masada olduğunu aktardı.
2027 vizyonuna ilişkin beklentilerini dile getiren uzmanlar, “Bu uygulama çok geniş kesimlerin faturasının katlanmasına yol açacak. Buna rağmen doğalgazda özellikle konutlarda zam ihtiyacı olduğu ifade ediliyor. Hükümetin 2027 yılı için yüzde 21 enflasyon hedefi bulunuyor. Yeni yılda doğalgaz ve elektriğe bu oran ve bu orana yakınsayan zam yapılması beklenebilir” diyerek vatandaşları kış dönemi ve yeni yıl tarifeleri konusunda uyardı.