Sosyal güvenlik sisteminde eksik prim günlerini tamamlayarak yaş veya yıl şartını beklemeksizin emeklilik yolunu açmak isteyen vatandaşlar için geri sayım hızlandı.
Asgari ücret seviyesine endeksli olarak hesaplanan doğum, askerlik ve hizmet borçlanması ile Bağ-Kur ihya tutarları, 1 Ocak itibarıyla yürürlüğe girecek zamlarla birlikte ciddi oranlarda yükselecek.
Yapılan öngörülere göre, asgari ücrette olası yüzde 28,4’lük bir artış senaryosunda, 2 yıllık doğum borçlanmasının maliyeti yaklaşık 72 bin TL, 18 aylık askerlik borçlanmasının maliyeti ise yaklaşık 76 bin TL zamlanacak.
Mevcut tarifelerden faydalanmak isteyen sigortalıların 31 Aralık tarihine kadar başvuru yapması şart koşuluyor. e-Devlet üzerinden kolaylıkla gerçekleştirilebilen başvurular sayesinde, yıl sonuna kadar kaydını yaptıranlar mevcut rakamlar üzerinden borç tahakkuk ettirme imkânı bulacak. Ödemenin ise başvuru anında yapılması gerekmiyor; askerlik ve doğum borçlanmalarında tebliğ tarihinden itibaren 1 ay, yurt dışı borçlanmaları ile Bağ-Kur ihyasında ise 3 aylık yasal ödeme süresi bulunuyor.
DOĞUM VE ASKERLİK BORÇLANMASINDA HESAPLAR NASIL DEĞİŞİYOR?
Borçlanma türlerine göre uygulanan oranlar ve maliyetler sigortalıların bütçesini doğrudan etkiliyor. Bir aylık doğum borçlanması en düşük brüt asgari ücretin yüzde 32’si üzerinden hesaplanırken, mevcut şartlarda 1 aylık tutar 10 bin 569,60 TL, 2 yıllık toplam doğum borçlanması ise 253 bin 670,40 TL olarak uygulanıyor.
Asgari ücretin yüzde 28,4 artması durumunda aylık ödeme 13 bin 571,37 TL’ye, 2 yıllık toplam maliyet ise 325 bin 712,79 TL’ye fırlayacak. Zammın yüzde 30 veya yüzde 35 oranında gerçekleşmesi halinde ise bu tutarlar sırasıyla 329 bin 771,52 TL ile 342 bin 455,04 TL seviyelerine ulaşacak.
Askerlik ve yurt dışı gibi diğer hizmet borçlanmalarında ise ödeme oranı yüzde 45 olarak uygulanıyor. Günlük en düşük tutarın 495,45 TL, aylık tutarın 14 bin 863,50 TL olduğu mevcut sistemde, 18 aylık askerlik borçlanmasının maliyeti 267 bin 543 TL tutuyor.
Asgari ücrette yaşanacak yüzde 28,4’lük bir artışla bu rakam 343 bin 525,21 TL’ye yükselirken, oranların yüzde 30 veya yüzde 35 olması durumunda 18 aylık askerlik borçlanması sırasıyla 347 bin 805,90 TL ve 361 bin 183,05 TL seviyelerine çıkacak.
İHYA VE BORÇLANMA ARASINDAKİ FARKLAR NELER?
Asgari ücret artışından doğrudan etkilenecek bir diğer kalem olan Bağ-Kur ihya işlemlerinde de benzer bir maliyet tablosu öngörülüyor. Uzmanlar, borçlanma ve ihya süreçleri arasındaki temel hukuki farklara dikkat çekiyor.
Hizmet borçlanmalarında ihtiyaç duyulan prim gün sayısı kadar kısmi borçlanma yapılabiliyorken, Bağ-Kur ihyasında durdurulan tüm sürelerin eksiksiz olarak canlandırılması zorunluluğu bulunuyor; kısmi ihya işlemine izin verilmiyor.
Öte yandan, hizmet borçlanması başvurusunda bulunup ödemesini yaptıktan sonra emekli aylığı bağlanmadan vazgeçen sigortalılar, yatırdıkları bedeli faizsiz olarak geri alabilirken, ihya işlemlerinde ödeme yapıldıktan sonra vazgeçme veya yatırılan primi iade alma hakkı bulunmuyor.
Yıl sonuna kadar e-Devlet üzerinden yapılacak başvuruların, sigortalılara büyük bir mali avantaj sağlayacağı vurgulanıyor.