Nöbetçi Eczaneler
İran ve ABD heyetleri, nükleer düğümü çözmek adına Umman’da masaya oturdu. Ancak ABD heyetinde CENTCOM Komutanı Brad Cooper’ın da yer alması, Tahran cephesinde “tehdit” olarak yorumlandı.
İran, yaptırımların kalkması karşılığında nükleer programı uzun süreli askıya alma teklifini gündeme getirirken; Devrim Muhafızları’ndan “füzeler müzakere edilemez” resti geldi.
Orta Doğu’da dengeleri değiştirebilecek tarihi “Muskat Temasları” alışılmışın dışındaki bir heyet yapısıyla başladı. The Wall Street Journal’ın (WSJ) haberine göre, Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff liderliğindeki ABD heyetinde, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Brad Cooper’ın yer alması müzakerelerin rengini değiştirdi.
“CENTCOM’UN VARLIĞI MÜZAKERELERİ TEHDİT EDİYOR”
Savunma Bakanlığı yetkililerinin diplomatik temaslarda yer alması nadir görülen bir uygulama olmasa da, bölgedeki askeri operasyonları yöneten CENTCOM Komutanı’nın bizzat masada olması Tahran’da sert karşılık buldu. Reuters’a konuşan İranlı bir yetkili, bu durumun nükleer görüşmeleri doğrudan tehdit ettiğini belirterek, “Askeri figürlerin masada yer alması, sürecin güvenilirliğini zedeleyen bir baskı unsudur” dedi.
MASADAKİ ARA FORMÜL
Derin görüş ayrılıklarına rağmen, The New York Times’a (NYT) konuşan üç İranlı yetkili, Tahran’ın masaya getirdiği “taviz paketini” deşifre etti. Buna göre İran; ABD yaptırımlarının tamamen kaldırılması karşılığında nükleer programını “uzun süreli” olarak askıya almayı teklif ediyor. Bölgesel kaynaklar, İran’ın uranyum zenginleştirme seviyesini nükleer silah eşiğinden uzaklaştırarak %3 veya altına çekmesinin ciddi bir “ara formül” olarak değerlendirildiğini aktarıyor.
ABD’nin 3 Temel Talebi:
- Uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulması.
- Balistik füze programına katı sınırlamalar getirilmesi.
- Bölgesel müttefiklere (vekil güçlere) verilen desteğin sona erdirilmesi.
DEVRİM MUHAFIZLARI’NDAN FÜZE RESTİ
Müzakereler devam ederken İran içinden “kırmızı çizgi” mesajları gecikmedi. İran Devrim Muhafızları Siyasi İşler Komutan Yardımcısı Yadollah Javani, müzakerelerin nükleer sınırları aşmayacağını ilan etti. Javani, “Hürremşehr-4 füzesinin tanıtılması, gücümüzü koruma kararlılığımızın mesajıdır. Caydırıcılık kapasitemiz asla müzakere edilemez” diyerek balistik füze programının tartışmaya kapalı olduğunu vurguladı.
IRAKÇİ: “HEM DİPLOMASİ HEM SAVUNMA”
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise görüşme öncesi yaptığı açıklamada dengeli bir dil kullanmayı tercih etti. Umman’ın arabuluculuk çabalarına teşekkür eden Arakçi, “Ulusal güvenliğimizi her türlü ihlale karşı savunmaya hazırız, ancak diplomasi yoluyla ülke çıkarlarını koruma irademiz de sürüyor” dedi. Umman Dışişleri Bakanı da tarafları, “İran’ın sergilediği iyi niyeti” değerlendirmeye ve kalıcı bir uzlaşma fırsatını kaçırmamaya çağırdı.