Polonya, tarihinin en ağır anayasal ve siyasi krizlerinden biriyle sarsılıyor. En kıdemli yargıç Anna Korwin-Piotrowska’nın, parlamento çoğunluğunun seçtiği yargıçların engellenmesini gerekçe göstererek Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Święczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartłomiej Sochański’nin yetkilerini bir aylığına askıya aldığını duyurması Varşova’da fitili ateşledi.
Başsavcı Waldemar Żurek’in talebi ve Korwin-Piotrowska’nın “can güvenliği tehdidi” mektubu üzerine 30 Ekim akşamı polis birlikleri Anayasa Mahkemesi yerleşkesini kordon altına alarak binaya girdi.
Gelişmeler üzerine Senegal gezisini yarıda keserek acilen ülkeye dönen Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, 31 Ekim gecesi yüksek yargı organlarının başkanlarıyla yaptığı zirvenin ardından mahkeme binasına geldi.
Girişteki yetkililer tarafından itilerek içeri sokulmak istenmeyen Nawrocki, engellemelere rağmen binaya girerek sabah saat 05.00’e kadar içeride kaldı.
Yaşananları devlete karşı kalkışma olarak niteleyen Cumhurbaşkanlığı Kabine Şefi Paweł Szefernaker, Nawrocki’nin parlamento partilerine acil istişare çağrısını okuyarak, “Polonya Cumhuriyeti’nin anayasal düzeninin ihlali ve anayasal bir organın zorla ele geçirilmesi hadisesi yaşanmıştır; hukuk düzeninin yeniden tesis edilmesi çağrısı yapıyorum” mesajını yayımladı.
SOCHAŃSKİ “DARBE YAŞANIYOR” DEDİ, BAŞBAKAN TUSK “BAŞKA YOLU YOK” DİYEREK OPERASYONU SAVUNDU
Mahkeme yönetimine dönük el çektirme kararı ve polis müdahalesi iktidar ile muhalefet cephesini sert bir kırılmaya sürükledi.
Yetkileri askıya alınan Başkan Yardımcısı Bartłomiej Sochański, kararın hiçbir hukuki zemini bulunmadığını belirterek, “Neler olup bittiğini hiç anlamıyorum. Sayın Anna Korwin-Piotrowska beni aradı ve şu anda mahkemeyi kendisinin yönettiğini söyledi. Başka hiçbir şey bilmiyorum. Mahkemenin ve bağımsız yargıcın bağımsızlığına bu şekilde müdahale edilmesine izin verecek herhangi bir hukuki dayanak bilmiyorum. Devlet darbesi yaşanıyor” ifadeleriyle tepkisini dile getirdi. Eski Cumhurbaşkanı Andrzej Duda da yaşananların açık bir hukuksuzluk ve devlet darbesi olduğunu savundu.
Karşı cepheden ise operasyona tam destek geldi. Başbakan Donald Tusk, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada kararlı adımların şart olduğunu vurgulayarak, “Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek bizim görevimiz. Hukuk ve Adalet partisinin iktidarındaki birkaç yıllık hukuksuzluğun ardından bu iş kolay olmuyor, bazen sancılı geçiyor ve kararlı adımlar gerektiriyor. Başka yolu yok” şeklinde konuştu. Adalet Bakanı Waldemar Żurek ise polisin tırmanmaya izin vermeyerek sınavı geçtiğini ifade etti.
“İKTİDARI GASP EDENLER CUMHURBAŞKANI’NIN DOKUNULMAZLIĞINI İHLAL ETTİ”
Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin gece yarısı Anayasa Mahkemesi’ne girişinde yaşanan arbede, krizin boyutunu gözler önüne serdi.
Nawrocki’nin kapıda itilerek uzaklaştırılmaya çalışıldığı anlara dair görüntüleri değerlendiren Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Rafał Leśkiewicz, “İktidarı gasp eden kişiler, Polonya Cumhurbaşkanı’nı Anayasa Mahkemesi binasına sokmamaya çalıştı ve dokunulmazlığını ihlal etti” diyerek suç duyurusunda bulunulduğunu açıkladı. Senegal ziyaretini yarıda keserek yoldan dönen Cumhurbaşkanı Nawrocki ise uçaktan iner inmez “Böyle bir anda cumhurbaşkanı Polonya’da olmalıdır. Senegal uçuşumu yarıda kesiyorum. Dönüyorum” paylaşımını yapmıştı.
ANAYASA MAHKEMESİ NEDEN SİYASİ SAVAŞIN MERKEZİNDE?
Yasaların anayasaya uygunluğunu denetleyen ve kararları herkes için bağlayıcı olan Anayasa Mahkemesi, hükümetin çıkardığı kanunları iptal etme yetkisi nedeniyle Polonya’daki iktidar savaşının ana hedefi konumunda bulunuyor.
Gerginlik, eylül ayında parlamentonun alt kanadı Sejm’in Maciej Berek’i yargıç seçmesi ve Cumhurbaşkanı Nawrocki’nin bu isme yemin ettirmeyi reddetmesiyle tırmandı.
Muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) lideri Jarosław Kaczyński, düzenledikleri mitingde “Anayasa Mahkemesi ve Merkez Bankası, bu hükümetin henüz ele geçiremediği iki kurumdan biri” diyerek Tusk yönetimini hedef aldı. Tırmanan anayasal kaosa tepki gösteren Polonya’nın Çin ve Romanya büyükelçileri ise görevlerinden istifa ettiklerini duyurdu.