Türkiye’de suç örgütlerinin özellikle çocukları birer suç enstrümanı olarak kullanmasının önüne geçmek ve sokaklardaki cezasızlık algısını yıkmak amacıyla ceza mevzuatında tarihi bir reformun düğmesine basıldı.
AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta tarafından ayrıntıları paylaşılan yeni kanun teklifi, ceza adalet sistemindeki mevcut korumacı refleksi, suça sürüklenen çocukların yaş gruplarına göre sert yaptırımlara dönüştürüyor.
Yapılan köklü tüzük ve madde değişiklikleriyle, özellikle uyuşturucu, terör ve organize suç örgütlerinin kıskacında bulunan 15-18 yaş grubundaki suça sürüklenen çocuklar için hapis cezalarının alt ve üst sınırları radikal bir biçimde yukarı çekiliyor.
Yeni dönemin en sarsıcı hamlesi ise bu yaş grubundaki çocukların işledikleri nitelikli suçlarda artık ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile karşı karşıya kalabilecek olması durumunu yasal bir zemine oturtması olarak öne çıkıyor.
“ÇOCUKLARIN SUÇ ÖRGÜTLERİ TARAFINDAN İSTİSMAR EDİLMESİ SİSTEMİ YENİDEN DEĞERLENDİRMEYİ ZORUNLU KILDI”
Yasa teklifinin gerekçelerini ve hukuki altyapısını kamuoyuna duyuran AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, sokaktaki suç dinamiğinin ve organize yapıların çocukları kalkan olarak kullanma stratejisinin artık mevcut kanunlarla engellenemediğini vurguladı.
Düzenledikleri basın toplantısında ceza sisteminin esnetilmesinin organize suç şebekelerini cesaretlendirdiğine dikkat çeken Usta, “Çocukların suç örgütleri tarafından istismar edilmesi mevcut sistemin yeniden değerlendirilmesini zorunlu hale getirdi” ifadesini kullanarak, Türk Ceza Kanunu’nun 31’inci maddesinde planlanan kapsamlı değişikliğin işaretini verdi.
Yeni taslak uyarınca; kasta dayalı kusurun ağırlığı, suçun işleniş biçimi ve failin daha önceden kasıtlı bir suçtan mahkumiyet geçmişi bulunması gibi kriterler bir arada değerlendirilecek. Bu doğrultuda kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralanma suçlarını işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuklara, davanın seyrine göre hakimin takdir yetkisi saklı kalmak kaydıyla hiçbir ceza indirimi uygulanmamasının önü açılacak.
SUÇTA KULLANMA STRATEJİSİNE KARŞI TEKERRÜR YAŞI 15’E DÜŞÜRÜLÜYOR
Hukuk sisteminde çocukların korunduğu en önemli kale olan tekerrür hükümlerindeki yaş sınırı da bu paketle birlikte tamamen değişiyor.
Mevcut mevzuatta 18 olarak uygulanan tekerrür hükümlerinin uygulanma yaş sınırı doğrudan 15’e indiriliyor. Böylece 15-18 yaş grubundaki çocukların suç işlemeyi bir davranış modeli haline getirmesinin ve suç örgütlerinin bu yaş aralığını hukuki bir boşluk görerek istismar etmesinin kesin olarak engellenmesi amaçlanıyor.
Sokaktaki asayişi korumayı hedefleyen düzenleme, silah sahiplerine de çok ağır sorumluluklar yüklüyor. Ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza ederek, bu silahın bir çocuk tarafından ele geçirilmesine sebebiyet veren kişilere, doğrudan 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası yaptırımı öngörülüyor.
İHMALKAR ANNE VE BABAYA İKİ KATI CEZA
Yeni yasa tasarısı suçun sadece sokaktaki failini değil, çocuğun gelişiminde temel sorumluluğu bulunan aile birimini de mercek altına alıyor. Türk Ceza Kanunu’nda yer alan “Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali” suçunun cezai sınırları en alt ve en üst baremlerde yukarı taşınırken, ebeveynlerin çocuk üzerindeki denetim mekanizmalarını sıkılaştırması hedefleniyor. Eğer ailenin bu yükümlülüğü ihlal etmesi neticesinde çocuk, kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarından birini işlerse, ihmali tespit edilen anne ve babaya verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılacak. Bu hamleyle devlet, çocukların suça karışmasında ebeveynlerin rehberlik ve gözetim eksikliğini doğrudan doğruya ağır bir cezai kusur olarak kabul etmeye hazırlanıyor.
İNFAZ SİSTEMİNDE “AYRICALIKLI GÜN” DÖNEMİ KAPANIYOR
Değişiklik paketinin cezaevlerindeki uygulama boyutunu içeren infaz hukuku kısmı ise çocuk hükümlülerin ceza sürelerinde çok ciddi bir artışı beraberinde getiriyor.
Bugüne kadar kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçlarında uygulanan ve çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 günü, 2 gün olarak sayan ödüllendirme sistemine tamamen son veriliyor.
Yeni dönemde infaz kurumunda geçirilen 1 gün, aynen yetişkinlerde olduğu gibi 1 gün olarak dikkate alınacak. Ayrıca çocuk hükümlülerin cezalarının doğrudan konforlu sayılan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmesi uygulaması da rafa kaldırılıyor. Suçlu çocuklar infaz süreçlerine ilk olarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak ve ancak burada iyi halli oldukları kesin olarak tespit edilirse eğitimevlerine ayrılma hakkı kazanabilecekler.