Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Temmuz ayı üretici ve market fiyatları ile girdi maliyetlerindeki değişimi açıkladı. Tarladan markete uzanan zincirde en yüksek fiyat farkı yüzde 461,2 ile havuçta görülürken, market raflarının zam şampiyonu ise yüzde 86,2’lik artışla sivri biber oldu.
TARLADAN MARKETE FİYAT UÇURUMU: HAVUÇ RAFTA 5,6 KATINA SATILDI
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), tarım sektörünün ve tüketicinin merakla beklediği Temmuz ayı üretici ile market fiyatları arasındaki değişim raporunu kamuoyuyla paylaştı.
Tarladaki ürünün rafa gelene kadar uğradığı fiyat değişimini ve girdi maliyetlerini değerlendiren TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, üretici ve market arasındaki devasa uçurumu çarpıcı rakamlarla ortaya koydu. Temmuz ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 461,2 ile havuçta görüldüğünü belirten Bayraktar, market raflarında fiyatı en çok artan ürünün sivri biber, tarlada ise kuru soğan olduğunu duyurdu.
Tarladan çıkan ürünlerin tüketiciye ulaşana kadar katlanarak zamlanması dikkat çekerken, markette takip edilen 39 üründen 19’unda fiyat artışı, 20’sinde ise düşüş kaydedildi.
Üretici ve market fiyatları arasındaki makasın boyutuna değinen TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, “Havuçtaki fiyat farkını yüzde 444,4 ile elma, yüzde 236,6 ile yeşil mercimek, yüzde 231,6 ile kabak ve yüzde 219,5 ile maydanoz takip etti. Havuç 5,6 kat, elma 5,4 kat, yeşil mercimek 3,4 kat ve kabak 3,3 kat fazlaya satıldı. Üreticide 11 lira olan havuç markette 61 lira 73 kuruşa, 18 lira 75 kuruş olan elma 102 lira 7 kuruşa, 24 lira 21 kuruş olan yeşil mercimek 81 lira 50 kuruşa, 17 lira 64 kuruş olan kabak 58 lira 49 kuruşa ve 6 lira 82 kuruş olan maydanoz 21 lira 79 kuruşa satıldı” ifadelerini kullandı.
Market raflarındaki zam oranlarını ve fiyatı gerileyen ürünleri de detaylandıran Bayraktar, Temmuz ayında markette fiyatı en fazla artan ürünün yüzde 86,2 ile sivri biber olduğunu vurguladı. Açıklamalarını sürdüren Bayraktar, “Sivri biberdeki fiyat artışını yüzde 53,3 ile kuru soğan, yüzde 23,4 ile mısırözü yağı, yüzde 22,8 ile kuru üzüm ve yüzde 15,5 ile patates takip etti. Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 49 ile karpuz oldu. Karpuzdaki fiyat düşüşünü yüzde 39,6 ile yeşil fasulye, yüzde 30,2 ile kiraz, yüzde 28,6 ile havuç ve yüzde 23,5 ile tavuk eti izledi” şeklinde konuştu.
ÜRETİCİDE 16 ÜRÜNDE DÜŞÜŞ VAR: BÖLGESEL HASAT GEÇİŞLERİ FİYATLARI DOĞRUDAN ETKİLEDİ
Üretici cephesindeki fiyat hareketlerini de mercek altına alan TZOB verilerine göre, tarlada incelenen 31 ürünün 8’inde fiyat artışı yaşanırken, 16 üründe fiyatlar geriledi, 7 üründe ise değişim yaşanmadı.
Tarladaki en yüksek düşüşün yüzde 51,1 ile havuçta görüldüğünü aktaran Bayraktar, tarladaki fiyat dinamiklerini şu sözlerle değerlendirdi: “Havuçtaki fiyat düşüşünü yüzde 49 ile karpuz, yüzde 43,7 ile kabak, yüzde 38,6 ile yeşil mercimek ve yüzde 29,6 ile salatalık izledi. Üreticide en çok fiyat artışı yüzde 52,9 ile kuru soğanda görüldü. Kuru soğandaki fiyat artışını yüzde 49,2 ile sivri biber, yüzde 31,8 ile çilek, yüzde 13,9 ile domates ve yüzde 13,7 ile patates izledi.”
Üretici fiyatlarındaki dalgalanmaların arkasında yatan mevsimsel ve tarımsal nedenleri detaylıca açıklayan Genel Başkan Bayraktar, arz daralması ve mevsimsel geçişlerin tarladaki rakamları doğrudan şekillendirdiğini söyledi.
Piyasa şartlarını analiz eden Şemsi Bayraktar, “Çukurova Bölgesi’nde yazlık kuru soğan çeşitlerinin hasadının geçen ay tamamlanması, İç Anadolu Bölgesi’nde ise erkenci çeşitlerin hasadının henüz yeni başlaması nedeniyle piyasada arz daralması yaşandı. Bu geçiş dönemi, üretici fiyatlarının yükselmesine neden oldu. Kıyı kesimlerindeki seralarda sivri biber ve domates üretiminin sona ermesiyle arz azaldı, buna bağlı olarak üretici fiyatları yükseldi. Çilekte de üretim sezonunun sonuna yaklaşılması nedeniyle arz daraldı ve üretici fiyatlarında artış görüldü.
Kabak, salatalık ve patlıcanda ise yayla bölgelerindeki üretimin devreye girmesiyle arz arttı. Talebin bu artışı karşılayacak düzeyde olmaması, üretici fiyatlarının gerilemesine yol açtı. Yazlık patateste ilkbahar döneminde uzun süre etkili olan yağışlar ürünlerde bozulmalara neden olarak arzı azalttı. Arzdaki daralma, patates üretici fiyatlarının yükselmesini beraberinde getirdi.
Piyasada diğer sebzelerin bol miktarda bulunmasıyla birlikte, mevsimsel olarak havuç ve yeşil mercimekte arzın artması ve talebin zayıflaması üretici fiyatlarında düşüşe neden oldu. Karpuzun hasat edildikten sonra uzun süre depolanamayan bir ürün olması ve talebin beklentilerin altında kalması da üretici fiyatlarının gerilemesinde etkili oldu” açıklamasında bulundu.
ÜRETİM MALİYETLERİNDE MAZOT YÜKÜ: BİR AYDA YÜZDE 19,4 ZAMLANDI
Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşıyan girdi maliyetlerindeki değişime de dikkat çeken Türkiye Ziraat Odaları Birliği, kompoze ve azotu yüksek gübrelerin yanı sıra özellikle akaryakıt zamlarının üretici üzerindeki baskısını rakamlarla ortaya koydu.
Çiftçinin en temel girdilerinden olan mazot fiyatlarındaki yükselişi vurgulayan TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, “Ziraat Odalarımız aracılığıyla girdi piyasalarından aldığımız fiyat verilerine göre; temmuz ayında, haziran ayına göre 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 0,1, amonyum nitrat gübresi ise yüzde 0,2 oranında artış gösterdi. Buna karşın ÜRE gübresinin fiyatında yüzde 10,9, amonyum sülfat gübresinde yüzde 8,6 ve DAP gübresinde yüzde 1,2 oranında düşüş görüldü.
Geçen yılın temmuz ayına göre son bir yılda amonyum nitrat gübresi yüzde 71, amonyum sülfat gübresi yüzde 59,4, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 35,4, DAP gübresi yüzde 25 ve ÜRE gübresi yüzde 1,5 oranında arttı. Temmuz ayında haziran ayına göre besi yemi fiyatları yüzde 0,1, süt yemi fiyatları yüzde 0,4 azaldı.
Son bir yılda ise besi yemi yüzde 29,6, süt yemi yüzde 27,8 oranında arttı. Elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 oranında arttı. Temmuz ayında mazot fiyatı aylık olarak 19,4 oranında, yıllık yüzde 43,6 oranında arttı” diyerek maliyet tablosunun ciddiyetini dile getirdi.