Galler Başbakanı Rhun ap Iorwerth, İskoçya Başbakanı John Swinney ve Kuzey İrlanda Birinci Bakanı Michelle O’Neill, pazartesi günü Cardiff’te düzenlenecek zirvede buluşacak. Sinn Féin lideri Mary Lou McDonald’ın da katılacağı görüşme, Plaid Cymru lideri ap Iorwerth’in mayıs ayında Galler Başbakanlığı görevine gelmesinden bu yana üç liderin gerçekleştireceği ilk yüz yüze temas olma özelliğini taşııyor.
“Westminster Modeli Artık İşlemiyor”
Galler Başbakanı ap Iorwerth’in ev sahipliğindeki zirvede enerji, ekonomi, Avrupa ile ilişkiler, anayasal gelecek ve kendi kaderini tayin hakkı gibi başlıklar ele alınacak. Zirve kapsamında ap Iorwerth ile İskoçya Başbakanı Swinney’nin ortak çıkar alanlarında gelecekteki işbirliğine ilişkin özel bir anlaşma imzalaması da bekleniyor.
Toplantı öncesinde değerlendirmelerde bulunan ap Iorwerth, “Westminster modelinin artık işlemediğine ilişkin giderek büyüyen bir kabul var” ifadelerini kullandı. Kuzey İrlanda Birinci Bakanı O’Neill, İrlanda Adası’nda yaşayanların çıkarlarının Westminster tarafından yeterince gözetilmediğini savunurken, İskoçya Başbakanı Swinney ise anayasal değişim yönünde “inkâr edilemez” bir ivmenin bulunduğunu vurguladı.
İkinci Referandum Tartışması ve Yetki Devri
Buluşma, İskoçya’nın bağımsızlığına ilişkin tartışmaların İngiltere Parlamentosunda yeniden gündeme geldiği bir döneme denk geliyor. İngiltere Başbakanı Andy Burnham, parlamentoda yaptığı açıklamada kamuoyunda açık destek oluşması halinde İskoçya’da ikinci bir bağımsızlık referandumunun değerlendirilebileceğini belirtmiş, ancak daha sonra bu konunun gündem dışında olduğunu açıklayarak tutumuna netlik kazandırmıştı.
Galler’de ise farklı bir anayasal hat izleniyor. Göreve gelmesinin ardından hükümetinin ilk döneminde bağımsızlık referandumu düzenlemeyeceğini duyuran ap Iorwerth, bunun yerine ulusal bir tartışma başlatmayı hedefliyor. Galler yönetimi ayrıca polis teşkilatı ve gençlik adaleti alanlarında Londra’dan Cardiff’e daha fazla yetki devredilmesini talep ediyor.
Finansman Sistemi ve Muhalefet Tepkisi
Görüşmelerin bir diğer önemli gündem maddesini Birleşik Krallık hükümetinin sağladığı bütçe finansmanı oluşturuyor. Galler hükümetleri, kamu harcamalarının dağılımında kullanılan Barnett formülünün ülkeyi dezavantajlı duruma düşürdüğünü savunuyor.
Üç bölgenin liderlerinin gelecek ay İngiltere Başbakanı Andy Burnham ile bir araya gelmesi planlanırken, Birleşik Krallık hükümeti ise ülkenin bütünlüğünü güçlü biçimde desteklediğini bildirdi. Zirveye tepki gösteren Galler Muhafazakâr Parti lideri Darren Millar ile Reform UK Wales ise Galler hükümetini sağlık ve eğitim alanındaki sorunlar yerine bağımsızlık tartışmalarına odaklanmakla eleştirdi.